فهرستنويسی منابع اينترنتی

اين وبلاگ با شماره 11260 در تاريخ 12/4/1387، به عنوان اولين وبلاگ فعال كتابداري و اطلاع رساني در واحد "ثبت آثار كتابخانه ملي ايران" به ثبت رسيده است.

دستنامه قواعد فهرستنویسی

چون در کارگاه اصفهان امکان دسترسی به دستنامه بر روی صفحه خانگی نبود، کل دستنامه در ادامه مطلب آمده است.


دستنامه فهرستنویسی‌ منابع‌ اینترنتی‌

تهیه­کننده: محسن حاجی­زین­العابدینی

 

 

 9.0B1   منابع‌ اصلی‌ اطلاعات‌

 منبع‌ اصلی‌ استخراج‌ اطلاعات‌ برای‌ فایلهای‌ رایانه‌ای‌ با دسترسی‌ از راه‌ دور عنوان‌ صفحه‌ اول‌ نمایش‌ پایانه‌ یا یک‌ خروجی‌ چاپی‌ از اطلاعات‌ است‌. اگر صفحه‌ نمایش‌ خاصی‌ وجود ندشته‌ باشد اطلاعات‌ می‌تواند از صفحه‌ خانگی‌، صفحه‌ وب‌ یا از قسمتهایی‌ در خود فایل‌ مانند "مرابخوان‌"، "درباره‌" در صفحه‌ نمایش‌، سرصفحه‌  TEI  (طرح‌ کدگذاری‌ متن‌)، برچسبهای‌ HTML ، منوهای‌ داخلی‌، برچسبها، توضیحات‌ برنامه‌ای‌ و غیره‌ استخراج‌ شود.

 منابع‌ اینترنتی‌ از راه‌ دور دسترس‌پذیرند و نسخه‌های‌ چاپی‌ از آنها تهیه‌ نمی‌شود؛ با این‌ وجود در صورت‌ تمایل‌ به‌ دسترسی‌ به‌ این‌ اسناد می‌توان‌ آنها را از طریق‌ یک‌ فایل‌ داخلی‌ یا فایلی‌ مجزا مورد استفاده‌ قرار داد. اما باید توجه‌ داشت‌ برخی‌ فایلها تا زمانیکه‌ از حالت‌ فشرده‌ خارج‌ نشوند یا پردازش‌ نگردد، قابل‌ استفاده‌ نیستند. در این‌ صورت‌ باید پس‌ از پردازش‌ اطلاعات‌ فایل‌ را مورد استفاده‌ قرار داد.

 اگر از روشهای‌ اشاره‌ شده‌ در بالا هیچ‌ اطلاعی‌ یافت‌ نشود، فهرستنویس‌ باید عنوانی‌ را از مطالب‌ منتشر شده‌ یا استنادات‌ مربوط‌ به‌ فایل‌ برگزیند.

 اگر هیچ‌ عنوانی‌ وجود نداشته‌ باشد، می‌توان‌ اسم‌ فایل‌ را مورد استفاده‌ قرار داد.

 اگر هیچ‌ اطلاعی‌ از هیچ‌ منبعی‌ کسب‌ نشود، فهرستنویس‌ باید خود یک‌ عنوان‌ برای‌ منبع‌ برگزیند.

 برای‌ منبعی‌ که‌ از طریق‌ آن‌ عنوان‌ تهیه‌ و ارائه‌ می‌شود باید یادداشتی‌ در پیشینه‌ کتابشناختی‌ ذکر شود.

 

 9.0B2   منابع‌ پیشنهادی‌ اطلاعات‌

 اطلاعات‌ هر ناحیه‌ باید از منبع‌ اصلی‌ که‌ در بالا ذکر شد گرفته‌ شود. عنوان‌ کامل‌ حتما باید ارائه‌ شود حتی‌ اگر توسط‌ فهرستنویس‌ ساخته‌ شده‌ باشد. اگر اطلاعاتی‌ برای‌ بقیه‌ بخشهای‌ پیشینه‌ در دسترس‌ نبود، این‌ مناطق‌ می‌توانند خالی‌ باشند. قواعد مشخص‌ می‌کنند که‌ فهرستنویس‌ چه‌ زمانی‌ می‌تواند از اختیارات‌ خود (فیلدهای‌ اختیاری‌) در ایجاد پیشینه‌ استفاده‌ کند.

 

 ناحیه‌ 1: عنوان‌ کامل‌ و شرح‌ مسئولیت‌

 

 9.1   عنوان‌ کامل‌ [MARC 245 (NR)]

 عنوان‌ یک‌ منبع‌ اینترنتی‌ از منبع‌ اصلی‌ اطلاعات‌ اخذ می‌شود. معمولا منبع‌ اصلی‌ عنوان‌ در یادداشتی‌ که‌ در قانون‌  9.7B3  شرح‌ داده‌ شده‌، آورده‌ می‌شود. اگر چند عنوان‌ در منبع‌ اصلی‌ یا جای‌ دیگر آمده‌، باید کاملترین‌ یا گویاترین‌ شکل‌ آن‌ را برگزید.

 اگر عنوان‌ کامل‌ توسط‌ فهرستنویس‌ ساخته‌ شود باید در داخل‌ دو قلاب‌ []  ذکر شود و یادداشتی‌ که‌ نشانگر انتخاب‌ عنوان‌ توسط‌ فهرستنویس‌ باشد، به‌ پیشینه‌ داده‌ شود. مانند:

 

 ] صفحه‌ خانگی‌ انجمن‌ کتابداران‌ ایران‌ [

 

 شکلهای‌ مختلف‌ عنوان‌  [MARC 246 (R)]

 هر گوناگونی‌ در شکل‌ عنوان‌ اعم‌ از خطاهای‌ املایی‌، نوشتن‌ اعداد به‌ صورت‌ حرفی‌، تکه‌هایی‌ از عنوان‌ کامل‌ که‌ ممکن‌ است‌ عنوان‌ تلقی‌ شود یا عناوین‌ دیگری‌ علاوه‌ بر عنوان‌ کامل‌ در فیلد 246 پیشینه‌ کتابشناختی‌ وارد می‌شوند. این‌ فیلد ممکن‌ است‌ با زیرفیلد  #i  شروع‌ شود تا اولین‌ عبارت‌ یادداشت‌ را که‌ یک‌ عبارت‌ توضیحی‌ است‌ و در نمایش‌ ظاهر می‌شود در بر گیرد. اولین‌ نشانگر  تولید یک‌ یادداشت‌ یا شناسه‌ افزوده‌ عنوان‌ را کنترل‌ می‌کند. دومین‌ نشانگر نوع‌ عنوانی‌ را که‌ در فیلد 246 به‌ کار رفته‌ مشخص‌ می‌کند.

 فیلد 246 برای‌ هر عنوان‌ که‌ کل‌ اثر را منعکس‌ کند به‌ کار می‌رود. همچنین‌ زمانی‌ که‌ عنوان‌ مشترک‌   وجود نداشته‌ باشد برای‌ ذکر تغییرهای‌ عنوان‌ اول‌ استفاده‌ می‌شود. فیلد 740 برای‌ عنوانی‌ که‌ بخشی‌ از یک‌ کل‌ را نشان‌ می‌دهد به‌ کار برده‌ می‌شود، مانند عنوان‌ یکی‌ از اقلامی‌ که‌ در مندرجات‌ آمده‌، یا هر یک‌ از چند عنوانی‌ که‌ در صورت‌ عدم‌ وجود عنوان‌ مشترک‌ در فیلد 245 آمده‌ است‌.

 نشانگرهایی‌ که‌ با فیلد 246 به‌ کار می‌روند عبارتند از:

                                                 0  یادداشت‌ داده‌ شده‌، شناسه‌ افزوده‌ عنوان‌ داده‌ نشده‌

                                                 1  یادداشت‌ و شناسه‌ افزوده‌ عنوان‌ داده‌ شده‌

                                                 2  یادداشت‌ و شناسه‌ افزوده‌ عنوان‌ داده‌ نشده‌

                                                 3  یادداشت‌ داده‌ نشده‌، شناسه‌ افزوده‌ عنوان‌ داده‌ شده‌

 

 9.1C   نوع‌ کلی‌ ماده‌  (وجه‌ تسمیه‌ عام‌)  [MARC 246 (NR) ¼h]

 برای‌ موادی‌ که‌ بر اساس‌ فصل‌ 9 قواعد فهرستنویسی‌ انگلوامریکن‌ فهرست‌ می‌شوند تنها یک‌ عبارت‌ برای‌ تعیین‌ نوع‌ کلی‌ مواد می‌توان‌ به‌ کار برد که‌ عبارتست‌ از:  "فایل‌ کامپیوتری‌" . این‌ عبارت‌ که‌ نشانگر نوع‌ کلی‌ مواد است‌، بعد از عنوان‌ کامل‌ و در داخل‌ قلاب‌ می‌آید. هیچ‌ توافق‌ بین‌المللی‌ برای‌ جایگزینی‌ این‌ عبارت‌ وجود ندارد و برای‌ تمام‌ موادی‌ از این‌ نوع‌ همین‌ عبارت‌ به‌ کار می‌رود. اگر کاربری‌ نخواهد از این‌ عبارت‌ استفاده‌ کند می‌تواند از عبارتی‌ جایگزین‌ مانند "ادواری‌ الکترونیکی‌، منبع‌ اینترنتی‌ و... "  استفاده‌ کند مشروط‌ بر اینکه‌ عبارت‌ به‌ کار گرفته‌ شده‌ یکدست‌ و هماهنگ‌ باشد. مانند:

 

  خبرگزاری‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [

   مجله‌ کاما  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [ : مجله‌ الکترونیک‌ کتابداری‌ و اطلاع‌رسانی‌

 

 9.1D   عنوانهای‌ موازی‌  [MARC 245 (NR) ¼b, 246 (R)]

 اگر عنوان‌ موازی‌ (یا عنوان‌ به‌ زبان‌ دیگر) در منبع‌ اصلی‌ اطلاعات‌ وجود داشته‌ باشد و بخواهید آنرا در پیشینه‌ کتابشناختی‌ وارد کنید از علامت‌ مساوی‌ (=) استفاده‌ کنید:

 

 مجله‌ الکترونیک‌ ارتباطات‌  ] ¼h فایل‌ کامپیوتری‌ =[

 245 00    Electronic journal of communication

 شاهنامه‌ فردوسی‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [ =  Shah Nameh Ferdowsi

 

 اگر لازم‌ است‌ به‌ عنوان‌ موازی‌ شناسه‌ افزوده‌ تعلق‌ گیرد باید از فیلد 246 که‌ به‌ دنبال‌ نوع‌ کلی‌ مواد می‌آید استفاده‌ کرد:

 246   31    Electronic journal of communication  

 246   31    Shah Nameh Ferdowsi  

 

 9.1E   دیگر اطلاعات‌ عنوان‌ [MARC 245 (NR) ¼b, 246 (R)]

 

 اگر اطلاعات‌ دیگری‌ در مورد عنوان‌ وجود داشته‌ باشد و بخواهید آنرا در پیشینه‌ کتابشناختی‌ وارد کنید، باید بعد از نوع‌ کلی‌ ماده‌ ( GMD ) و عنوان‌ موازی‌ ذکر شود.

 246   02    A tale of two cities *h [computer file] *b a story of the French Revolution  

   سال‌ ولایت‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [ : وب‌ سایت‌ مولای‌ متقیان‌ علی‌ (ع‌)

 اگر برای‌ هر قسمت‌ از عنوان‌، شناسه‌ افزوده‌ لازم‌ باشد، همچنانکه‌ قبلاً نیز ذکر شد باید از فیلد 246 استفاده‌ کرد.

 246   30    a story of the French Revolution  

 246   30    وب‌ سایت‌ مولای‌ متیان‌ علی‌ (ع‌)

 

 9.1F   شرح‌ مسئولیت‌ (تکرار نام‌ مؤلف‌)  [MARC 245 (NR) ¼c ]

 اطلاعات‌ تکرار نام‌ مؤلف‌ تنها در صورتی‌ در ناحیه‌ عنوان‌ و شرح‌ مسئولیت‌ ذکر می‌شود که‌ به‌ صورت‌ رسمی‌ و همراه‌ با عنوان‌ در منبع‌ اصلی‌ اطلاعات‌ ذکر شده‌ باشد.

 اگر شرح‌ مسئولیتی‌ در آنجا نیامده‌ باشد، وجود تکرار نام‌ مؤلف‌ در پیشینه‌ کتابشناختی‌ ضروری‌ نیست‌ و برای‌ ایجاد آن‌ هیچ‌ اقدامی‌ نکنید. اگر به‌ اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ افراد یا تنالگانهایی‌ که‌ در جایی‌ غیر از منبع‌ اصلی‌ اطلاعات‌ آمده‌اند نیاز است‌ باید آنها را در یادداشت‌ ذکر کرد تا بتوان‌ شناسه‌ افزوده‌ به‌ آنها داد.

 شرح‌ مسئولیت‌ باید دقیقاً به‌ همان‌ شکلی‌ که‌ ظاهر می‌شود ذکر گردد.

 245   00    Guidlines to use 8-bit character codes ¼h [computer file]/ ¼c A. Pirard  

 245   00    Universal declaration of human rights ¼h [computer file] ¼c brought to you    by Amnesty International, Potsdam Chapter

   دیوان‌ حافظ‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ ¼c[  به‌ تصحیح‌ قاسم‌ غنی‌

  قرآن‌ پژوهی‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ ¼c[  نوشته‌ بهاءالدین‌ خرمشاهی‌

 

 9.1G  آثار بدون‌ عنوان‌ مشترک‌

 اگر مجموعه‌ای‌ از فایلهای‌ کامپیوتری‌ باید به‌ صورت‌ واحد فهرستنویسی‌ شوند و عنوان‌ مشترکی‌ هم‌ وجود ندارد، عناوین‌ مستقل‌ (عنوان‌ اصلی‌ از ناحیه‌ شرح‌ مسئولیت‌) را یک‌ به‌ یک‌ و به‌ ترتیبی‌ که‌ در منبع‌ اصلی‌ اطلاعات‌ نام‌ برده‌ شده‌ است‌، یا به‌ ترتبیی‌ که‌ در اثر آمده‌ است‌، بنویسید.

 

 موسیقی‌ محلی‌ ایران‌؛ موسیقی‌ پاپ‌ ایران‌؛ موسیقی‌ کلاسیک‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [

 

 ناحیه‌ 2: ویرایش‌

 

 9.2B  شرح‌ ویرایش‌  [MARC 250 (NR) ]

 

 هر تغییری‌ در محتوای‌ فایل‌، زبان‌ برنامه‌نویسی‌، سیستم‌ عامل‌ یا هر تغییری‌ را که‌ باعث‌ اجرای‌ بهتر فایل‌ شود به‌ عنوان‌ ویرایش‌ جدید اثر در نظر بگیرید.

 قانون‌ انگلو امریکن‌ مفهوم‌ ویرایش‌ فایلهای‌ کامپیوتری‌، را خیلی‌ گسترده‌ تفسیر می‌کند. اگر واژه‌(ها) یا عبارت‌(های‌) فایل‌ کامپیوتری‌ حاکی‌ از این‌ باشد که‌ نشان‌ دهد این‌ فایل‌ قبلاً به‌ شکل‌ دیگری‌ در دسترس‌ بوده‌، آن‌ واژه‌ یا عبارت‌ ویرایش‌ جدید در نظر گرفته‌ شده‌ و باید دقیقاً همچنانکه‌ در اثر ظاهر شده‌، ذکر شود. در مواردی‌ که‌ شک‌ وجود دارد، شرح‌ ویرایش‌ با علامت‌ سئوال‌ ظاهر می‌شود.

 شرح‌ پدیدآوری‌ که‌ به‌ ویرایش‌ مربوط‌ می‌شود، به‌ عنوان‌ بخشی‌ از ناحیه‌ ویرایش‌ ذکر می‌شود.

 250     News version    

 250     Electronic version    

 250     2nd ed./ ¼b prepared by A. Winnter    

 250     Version 3.2    

   نسخه‌ جدید

  نسخه‌ الکترونیکی‌

  با تجدید نظر کلی‌/ احمد خانقاه‌زاده‌

 

 ناحیه‌ 3: مشخصات‌ فایل‌

 

 9.3B  مشخصات‌ فایل‌ (یا نوع‌ انتشار ماده‌)  [MARC 256 (NR) ]

 این‌ قسمت‌ برای‌ فایلهایی‌ که‌ به‌ روش‌ دسترسی‌ از راه‌ دور قابل‌ دستیابی‌ هستند اجباری‌ است‌؛ تمام‌ پیشینه‌های‌ کتابشناختی‌ که‌ فهرست‌ منابع‌ اینترنتی‌ را تشکیل‌ می‌دهند باید این‌ اطلاعات‌ را در خود داشته‌ باشند.

 کانسر (دستنامه‌ فهرستنویسی‌ ادواریهای‌ الکترونیکی‌) این‌ ناحیه‌ را حذف‌ کرده‌ است‌.

 این‌ ناحیه‌ دو قسمت‌ را شامل‌ می‌شود (1) نشانه‌   (2) تعداد پیشینه‌ها، شرح‌ها و غیره‌.

 

 9.3B1  نشانه‌

 

 در  AACR2  نشانه‌ به‌ موارد زیر محدود شده‌ است‌:

 

 256     Computer data داده‌ کامپیوتری‌                                          

 256     Computer program برنامه‌ کامپیوتری‌                                 

 256     Computer programs برنامه‌های‌ کامپیوتری‌                        

 256 Computer data and program داده‌ و برنامه‌ کامپیوتری‌          

 256 Computer data and programs داده‌ها و برنامه‌های‌ کامپیوتری‌

 

 اما  ISBD (ER)  در این‌ ناحیه‌ اصطلاحات‌ بیشتری‌ ارائه‌ می‌کند. این‌ دستنامه‌ استفاده‌ از قوانین‌ ISBD (ER)  و انتخاب‌ یکی‌ از اصطلاحات‌ آن‌ را توصیه‌ می‌کند. لیست‌ این‌ نشانه‌ها عبارت‌ است‌ از:

 Computer data

                                                             Computer numeric data

                                                                                                             Computer census data

                                                                                                             Computer survey data

                                                             Computer text data

                                                                                                             Computer bibliographic database

                                                                                                             Computer journal(s)

                                                                                                             Computer newsletter(s)

                                                                                                             Computer document(s)

                                                                                                                                                             (e.g. letters, articles)

                                                             Computer image data

                                                             Computer representational data

                                                                                                             Computer map(s) data

                                                             Computer sound data

                                                             Computer font data

 Computer program(s)

                                                             Computer utility program(s)

                                                             Computer application program(s)

                                                                                                             Computer CAD program(s)

                                                                                                             Computer database program(s)

                                                                                                             Computer Spreadsheet program(s)

                                                                                                             Computer word processor program(s)

                                                                                                             Computer desktop publishing program(s)

                                                                                                             Computer game(s)

                                                             Computer system program(s)

                                                                                                             Computer operating system program(s)

                                                                                                             Computer programming language(s)                                                                                                       Computer retrieval program(s)

 Computer data and program(s)

                                                             Computer interactive multimedia

                                                             Computer online service(s)

                                                                                                             (e.g. bulletin boards, discussion groups)

 داده‌های‌ کامپیوتری‌

                                                             داده‌های‌ عددی‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 داده‌های‌ آماری‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 داده‌های‌ پیمایشی‌ کامپیوتری‌

                                                             داده‌های‌ متنی‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 پایگاه‌ داده‌های‌ کتابشناختی‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 مجلات‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 خبرنامه‌های‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 اسناد کامپیوتری‌

                                                                                                                         (مانند: نامه‌ها، مقالات‌)

                                                             داده‌های‌ تصویری‌ کامپیوتری‌

                                                             داده‌های‌ نمایشی‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 داده‌های‌ نقشه‌های‌ کامپیوتری‌

                                                             داده‌های‌ صوتی‌ کامپیوتری‌

                                                             داده‌های‌ قلمهای‌   کامپیوتری‌

 برنامه‌های‌ کامپیوتری‌

                                                             برنامه‌های‌ کمکی‌ کامپیوتری‌

                                                             برنامه‌های‌ کاربردی‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 برنامه‌های‌ طراحی‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 برنامه‌های‌ پایگاه‌اطلاعاتی‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 برنامه‌های‌ صفحه‌ گسترده‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 برنامه‌های‌ واژه‌ پرداز کامپیوتری‌

                                                                                                 برنامه‌های‌ نشررومیزی‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 بازیهای‌ کامپیوتری‌

                                                             برنامه‌های‌ سیستم‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 برنامه‌های‌ سیستم‌ عامل‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 زبانهای‌ برنامه‌نویسی‌ کامپیوتر

                                                                                                 برنامه‌های‌ بازیابی‌ کامپیوتری‌

 داده‌(ها) و برنامه‌(های‌) کامپیوتری‌

                                                             چندرسانه‌ تعاملی‌ کامپیوتری‌

                                                             خدمات‌ پیوسته‌ کامپیوتری‌

                                                                                                 (مانند: تابلو   اعلانات‌ الکترونیک‌، گروههای‌ بحث‌، سایتهای‌ وب‌)

 

 9.3B2  تعداد پیشینه‌ها، شرح‌ها و غیره‌

 توصیه‌ دستورالعملها این‌ است‌ که‌ برای‌ فهرستنویسی‌ منابع‌ اینترنتی‌ این‌ اطلاعات‌ را در فیلد 256 وارد نکنید، زیرا ممکن‌ است‌ تعداد و اندازه‌ فایلهای‌ مستند به‌ شکلی‌ که‌ دریافت‌ می‌شوند با شکلی‌ که‌ استفاده‌ یا ذخیره‌ می‌شوند تفاوت‌ زیادی‌ داشته‌ باشد. بجای‌ آن‌ از فیلد 856 برای‌ ثبت‌ حجم‌ فایل‌ و جزئیات‌ دیگر مربوط‌ به‌ فشرده‌سازی‌ و غیره‌ استفاده‌ کنید. برای‌ درج‌ جزئیات‌ فایلها در فیلد 856 امکانات‌ متنوعی‌ وجود دارد.

 این‌ اطلاعات‌ به‌ ادواریها تعلق‌ نمی‌گیرد، مگر اینکه‌ کامل‌ باشند و اندازه‌ آنها قابل‌ تشخیص‌ باشد.

 

 فایل‌ تک‌نگاشتی‌ که‌ حجم‌ آن‌ مشخص‌ است‌، می‌تواند در فیلد 256 وارد شود.

 256      Computer data (1 file: 53565 bytes)    

  زبان‌ برنامه‌نویسی‌ کامپیوتری‌ (2 فایل‌: 43001250 بایت‌)

  داده‌های‌ کامپیوتری‌ (2 فایل‌: 152 پیشینه‌)

 

 ناحیه‌ 3: ناحیه‌ نشانه‌ عددی‌ و/یا الفبایی‌، تاریخی‌ یا دیگر نشانه‌های‌ ادواریها

 

 12.3B  نشانه‌ عددی‌ و/یا الفبایی‌، تاریخی‌ یا دیگر نشانه‌ها

 ]   [MARC 362 (R)

 این‌ ناحیه‌ برای‌ ادواریها زمانیکه‌ اولین‌ شماره‌ آنها فهرستنویسی‌ می‌شود به‌ کار می‌رود. علاوه‌ بر آن‌ ناحیه‌ 3 برای‌ تعیین‌ مشخصات‌ فایل‌ به‌ کار می‌رود و پس‌ از فیلد 256 می‌آید.

 362     0     Vol. 1, issue 1 (oct. 1993)-    

 362     1     Ceased publication in 1995.    

 362     0      ج‌. 1، شماره‌ 1 (مرداد 1376)-   

 اگر فهرستنویسی‌ بر اساس‌ شماره‌ای‌ غیر از نخستین‌ شماره‌ صورت‌ می‌گیرد، این‌ ناحیه‌ حذف‌ می‌شود. اطلاعاتی‌ درباره‌ آغاز و/یا اتمام‌ شماره‌ها در ناحیه‌ یادداشت‌ و طبق‌ قاعده‌  12.7B8  ذکر می‌شود.

 

 ناحیه‌ 4: ناحیه‌ وضعیت‌ نشر، توزیع‌ و جز آن‌

 

 9.4B  وضعیت‌ نشر، توزیع‌ و جز آن‌  ]   [MARC 260 (NR)

 طبق‌ قاعده‌  ISBD(ER)  تمام‌ فایلهای‌ کامپیوتری‌ با امکان‌ دسترسی‌ از راه‌ دور باید به‌ منزله‌ منابع‌ منتشر شده‌ در نظر گرفته‌ شوند. اگر اطلاعات‌ وضعیت‌ نشر منبع‌ وجود داشته‌ باشد باید یک‌ شرح‌ رسمی‌ از آن‌، شامل‌ محل‌ نشر، ناشر و تاریخ‌ در پیشینه‌ کتابشناختی‌ درج‌ شود. اگر چنین‌ اطلاعاتی‌ در دسترس‌ نباشد، باید اختصارات‌ مناسب‌  "s.l., s.n."  را طبق‌ قانون‌ انگلوامریکن‌ به‌ کار برد.

 

 9.4B1  مواد منتشر شده‌ [MARC 260 (NR) ]

 برای‌ مواد منتشر شده‌، محل‌ نشر، نام‌ ناشر و تاریخ‌ نشر باید ذکر شود.

 260   [London: ¼b British Museum], ¼c 1987.     

 260   [S.l.: ¼b s.n.], ¼c 1999.     

 260   Chicago: ¼b MIT, 2000.     

 260       ، 1380.  [ مرکز اطلاع‌رسانی‌ و خدمات‌ علمی‌ جهاد ] تهران‌:

 260       ، 1374.  [ بی‌ نا l مشهد:

 

 چنانکه‌ ادواری‌ در دست‌ فهرست‌ نویسی‌ شماره‌ اول‌ نباشد، تاریخ‌ نشر حذف‌ می‌شود.

 260    [S.l.]: ¼b Elsevior,    

 260      : وزارت‌ جهاد کشاورزی‌،   [ بی‌جا ]

 

 اگر شماره‌ اول‌ نشریه‌ای‌ فهرست‌ می‌شود باید تاریخ‌ به‌ صورت‌ باز کار شود.

 260   Sidney: ¼b [Australia Uni.], ¼c 1999-     

 260       ، 1376- [ مرکز اطلاع‌رسانی‌ جهاد ] تهران‌:

 

 نشانی‌ اولیه‌  [Marc 270 (R) ]

 فیلد 270 برای‌  نشانی‌پستی‌، اسم‌ شخص‌، نحوه‌ ارتباط‌، شماره‌ تلفن‌ یا اطلاعات‌ مهم‌ دیگر ایجاد شده‌ است‌. البته‌ از همان‌ ابتدای‌ طرح‌ این‌ قانون‌ مخالفتهای‌ بسیاری‌ با آن‌ شد. مخالفان‌ استدلال‌ می‌کردند، چون‌ این‌ اطلاعات‌ تغییرات‌ زیادی‌ می‌کند، باید مدام‌ به‌ روزآمدسازی‌ اطلاعات‌ این‌ فیلد پرداخت‌. اما در صورتی‌ که‌ اطلاعات‌ این‌ فیلد برای‌ کتابخانه‌ای‌ دارای‌ اهمیت‌ باشد، استفاده‌ و روزآمدسازی‌ مداوم‌ آن‌ پیشنهاد می‌شود. 270   Bibliomania ¼a Data Text Processing, Ltd. ¼a Cobarn House ¼b Eridge ¼c       England ¼e Tn39LA ¼k +44(0) 1892 562454 ¼m datatext.co.uk

 تهران‌ - خ‌. انقلاب‌ - ساختمان‌ فجر - مرکز اسناد و مدارک‌ علمی‌ ایران‌. تلفن‌ 6497152  www.irandoc.ac.ir

 

 نشانی‌ پست‌ الکترونیک‌ در فیلد 856 وارد می‌شود و در اینجا ذکر نمی‌شود.

 

 ناحیه‌ 5: توصیف‌ ظاهری‌ (مادی‌)

 طبق‌ پانویس‌ شماره‌ 3 قانون‌  9.5  انگلو امریکن‌ ناحیه‌ توصیف‌ مادی‌ برای‌ منابع‌ با دسترسی‌ از راه‌ دور به‌ کار برده‌ نمی‌شود چون‌ منبع‌، ماده‌ فیزیکی‌ نیست‌.

 

 ناحیه‌ 6: فروست‌

 

 9.6B1  شرح‌ فروست‌  [MARC 4xx (R) ]

 نام‌ فروست‌، شماره‌ و شرح‌های‌ دیگر آن‌ به‌ همراه‌ هرگونه‌ شرح‌ مسئولیتی‌ که‌ به‌ آن‌ مربوط‌ باشد، در اینجا وارد می‌شود.

 490   0   Association of Library Sciences     

 440   0   McGrohill Co. Ltd.; ¼v no. 7     

 440   0       مرکز اطلاع‌رسانی‌ جهاد؛ 12. سازماندهی‌؛3

 440   0       دانشگاه‌ تهران‌؛ 12

 

 ناحیه‌ 7: یادداشتها

 

 12.7 ,1.7 ,9.7  یادداشتها [MARC 5xx ]

 یادداشتها در بخش‌ توصیفی‌ پیشینه‌ کتابشناختی‌ تعادل‌ ایجاد می‌کنند. برخی‌ از یادداشتها ضروری‌ و برخی‌ دیگر اختیاری‌ هستند. یادداشتها باید به‌ ترتیب‌ قواعد خود درج‌ شوند. مگر اینکه‌ کسی‌ بخواهد از دستورالعملهای‌ جدید کانسر که‌ یاداشتها را بر اساس‌ شماره‌ فیلدهای‌ مارک‌ به‌ کار می‌برد استفاده‌ کند.

 طبق‌ قاعده‌  1.7A5  در صورت‌ لزوم‌ می‌توان‌ اطلاعات‌ دو یا چند یادداشت‌ را تلفیق‌ کرد. قاعده‌  0.27 شرح‌ می‌دهد که‌ جمله‌بندی‌ یادداشتها از قاعده‌ خاصی‌ پیروی‌ نمی‌کند؛ یادداشتها باید مختصر و برای‌ کاربر روشن‌ باشند. جمله‌بندی‌ یادداشتها باید توسط‌ فهرستنویس‌ تعیین‌ شود اما می‌توان‌ برای‌ نمونه‌ از جمله‌ بندی‌ مثالهای‌ ارائه‌ شده‌ استفاده‌ کرد.

 این‌ دستورالعملها ترکیبی‌ از یادداشتهای‌ قواعد انگلوامریکن‌، در فصل‌ 9 (فایلهای‌ کامپیوتری‌)، فصل‌ 12 (ادواریها) و فصل‌ 1 (عمومی‌) هستند.

 با به‌ کارگیری‌ قالب‌ یکپارچه‌، می‌توان‌ تمام‌ فیلدهای‌ یادداشت‌ را برای‌ فایلهای‌ کامپیوتری‌ به‌کار برد. بهتر است‌ حتی‌المقدور از یک‌ فیلد مشخص‌ یادداشت‌ مارک‌ و در غیر این‌ صورت‌ از فیلد 500 برای‌ یادداشتهای‌ عمومی‌ استفاده‌ شود.

 

 9.7B1a  ماهیت‌ و دامنه‌ [MARC 500 (R), 516 (R) ]

 این‌ یادداشت‌ اطلاعات‌ مختصری‌ در مورد ماهیت‌ و دامنه‌ فایل‌ ارائه‌ می‌کند. درصورتیکه‌ ماهیت‌ و دامنه‌ منبع‌ در مابقی‌ توصیف‌ مشخص‌ شده‌ باشد یا به‌ عنوان‌ بخشی‌ از خلاصه‌ آمده‌ باشد دیگر نیازی‌ به‌ این‌ یادداشت‌ نیست‌.

 500   Novel.    

 500   Electronic newsletter.    

 500   Fantasy game.    

 500       PDF رمان‌ به‌ صورت‌ فایل‌

 500      خبرنامه‌ الکترونیکی‌ تمام‌ متن‌

 در حالیکه‌ مواد غیرالکترونیکی‌ براساس‌ ماهیت‌ و دامنه‌ در فیلد 500 توصیف‌ می‌شوند، فیلد 516 به‌ منظور یکپارچگی‌ و هماهنگی‌ قالبها، مخصوص‌ فایلهای‌ کامپیوتری‌ در نظر گرفته‌ شده‌ است‌. فیلد 516 مارک‌ اطلاعاتی‌ را جهت‌ توصیف‌ فایل‌ کامپیوتری‌ در بر می‌گیرد.

 516  Electronic journal available in ASCII, Postscript, and Hypertext. 

 516     JPEG دیوان‌ خیام‌ با تصاویر رنگی‌ در قالب‌

 در صورت‌ تمایل‌ می‌توان‌ یک‌ کلیدواژه‌ کلی‌ به‌ کار برد (مانند: متن‌، برنامه‌ کامپیوتری‌، داده‌های‌ گرافیکی‌ و...) که‌ بهتر است‌ این‌ کلیدواژه‌ با عبارتی‌ یکدست‌ یا اصطلاحی‌ که‌ معرف‌ جنس‌ و ماهیت‌ منبع‌ باشد به‌ کار رود و اطلاعات‌ خاصتر در درون‌ پرانتز بیاید. مثالهایی‌ که‌ در اینجا ملاحظه‌ می‌شود از "استانداردها و قالبهای‌ کتابشناختی‌ او.سی‌.ال‌.سی‌." گرفته‌ شده‌ است‌.

 516  Text (Law reports and digests)  

 516  Computer programs  

 516  Numeric (Summary statistics)  

 اطلاعات‌ رمزگذاری‌ شده‌ مرتبط‌ در فیلد ثابت‌  "نوع‌ فایل‌ کامپیوتری‌"  درج‌ می‌شود. اصطلاحات‌ نشانگر نوع‌ فایل‌ کامپیوتری‌ برای‌ آن‌ فیلد ثابت‌ است‌ که‌ لیست‌ آن‌ ارائه‌ شد. برای‌ فیلد 516 نیز می‌توان‌ اصطلاحات‌ آن‌ را مورد استفاده‌ قرار داد.

 Numeric data      اطلاعات‌ عددی‌                  

 Computer program      برنامه‌ کامپیوتر            

 Representational      نمایشی‌                          

 Bibliographic data      اطلاعات‌ کتابشناختی‌ 

 Font      قلم‌                                                      

 Game      بازی‌                                                 

 Sound      صوت‌                                                

 Combination      ترکیب‌                                   

 Interactive Multimedia      چندرسانه‌ای‌ تعاملی‌

 Online system or service      نظام‌ یا خدمت‌ پیوسته‌

 

 12.7B1  فاصله‌ انتشار ادواریها [MARC 310 (R) ]

 

 در این‌ یادداشت‌، فاصله‌ انتشار ادواریها ذکر می‌شود.

 310     Weekly.    

 310     File continuously updated.    

 310     Irregular.    

 310     Frequently updated.    

 310      ماهانه‌

 310      دو هفته‌ یکبار

 

 9.7B1b  ملزومات‌ سیستم‌ [MARC 538 (R) ]

 این‌ یادداشت‌ برای‌ مشخص‌ کردن‌ نوع‌ کامپیوتر، میزان‌ حافظه‌، برنامه‌های‌ اضافی‌ مورد نیاز و هر نوع‌ تجهیزات‌ خاص‌ لازم‌ به‌کار می‌رود. در صورت‌ لزوم‌ می‌توان‌ آن‌ را تکرار کرد. البته‌ ارائه‌ این‌ یادداشت‌ اختیاری‌ است‌.

 این‌ یادداشت‌ نوع‌ فایلهای‌ با دسترسی‌ از راه‌ دور، برنامه‌ خاص‌ و سخت‌افزار ویژه‌ جهت‌ کار با فایل‌ مورد نظر مشخص‌ می‌کند.

 یادداشت‌ با عبارت‌  "ملزومات‌ سیستم‌ ( System requirements )"  شروع‌ می‌شود.

 538   System requirements: PostScript compatible printer

 538   System requirements: PC; telecommunications software; modem.

 538   System requirements: Adobe Acrobat Reader.

 ملزومات‌ سیستم‌:  اینترنت‌ اکسپلورر   6

 ملزومات‌ سیستم‌:  وین‌زیپ‌   8، اکروبات‌ ریدر (ای‌. بوکس‌  )

 ملزومات‌ سیستم‌:   k 128 حافظه‌، پرینتر نصب‌ شده‌

 

 9.7B1c  روش‌ دسترسی‌ [MARC 538 (R) ]

 بکارگیری‌ این‌ یادداشت‌ برای‌ اطلاعات‌ با دسترسی‌ از راه‌ دور اجباری‌ است‌. روش‌ یا روشهایی‌ را که‌ می‌توان‌ به‌ منبع‌ دست‌ یافت‌ در این‌ فیلد ذکر می‌شود. به‌ دلیل‌ اینکه‌ فیلد دسترسی‌ محلی‌ مجزایی‌ (فیلد 856 مارک‌) اطلاعات‌ رمزگذاری‌ شده‌ جهت‌ دسترسی‌ را به‌ تفصیل‌ ارائه‌ می‌کند، فیلد اجباری‌ 538 می‌تواند به‌ صورت‌ خلاصه‌ باشد. این‌ فیلد می‌تواند با عبارت‌  "روش‌ دسترسی‌ ( Mode of access )"  یا هر عبارت‌ مناسب‌ دیگر شروع‌ شود.

 538   Mode of access: World Wide Web

 538   Mode of access: Internet

 538   Available electronically via Internet

 538   Remote access through Gopher

 روش‌ دسترسی‌:  دسترسی‌ الکترونیک‌ از طریق‌ اینترنت‌

 روش‌ دسترسی‌:  دسترسی‌ از طریق‌ پروتکل‌ انتقال‌ فایل‌

 

 البته‌ در یکی‌ از تجدید نظرهای‌  AACR2  پیشنهاد شد که‌ نام‌ و نشانی‌ میزبان‌ در این‌ یادداشت‌ ذکر شود. اما از همان‌ آغاز با این‌ پیشنهاد مخالفت‌ شد، زیرا در صورت‌ عوض‌ شدن‌ نام‌ و نشانی‌ میزبانها باید به‌ روزآمدسازی‌ مداوم‌ این‌ یادداشت‌ پرداخت‌.

 

 9.7B2  زبان‌/خط‌ [MARC 546 (R) ]

 زبان‌ و خط‌ محتویات‌ فایل‌ را در اینجا ذکر کنید مگر اینکه‌ از بقیه‌ توصیف‌ پیشینه‌ نوع‌ آنها مشخص‌ شود.

 546     Text in French and English     

 546       متن‌ به‌ فارسی‌، انگلیسی‌ و عربی‌

 546       فارسی‌

 

 9.7B3  منبع‌ عنوان‌ کامل‌ [MARC 500 (R) ]

 در این‌ یادداشت‌ اجباری‌، جایی‌ که‌ عنوان‌ کامل‌ از آن‌ گرفته‌ شده‌ ذکر می‌شود.

 500      Title from TEI header     

 500      Title supplied by cataloger     

 500       عنوان‌ از اولین‌ سطر فایل‌   

 500       عنوان‌ از صفحه‌ خانگی‌       

 در مورد ادواریها این‌ اطلاعات‌ می‌تواند با یادداشتی‌ که‌ با عبارت‌  "توصیف‌ بر اساس‌ Description based on: "  شروع‌ می‌شود ترکیب‌ شود. طبق‌ قاعده‌  12.7B23  این‌ یادداشت‌ در انتهای‌ یادداشتها می‌آید.

 500       Description based on: Issue 72; title from title desplay 

 500   توصیف‌ بر اساس‌: شماره‌13؛ عنوان‌ از انتهای‌ فایل‌

 

 9.7B4  تغییرات‌ عنوان‌ [MARC 500 (R) ]

 اگر اطلاعات‌ عنوان‌ فایل‌ حائز اهمیت‌ است‌ و در جای‌ دیگری‌ ذکر نشده‌ است‌ در اینجا گنجانده‌ می‌شود. دیگر تغییرات‌ عنوان‌ در فیلد 246 که‌ قبلاً شرح‌ داده‌ شده‌ وارد می‌شود.

 500      Filename: TeXhaxD.     

 500      Title on manual: Compu-math decimals     

 500       اسم‌ فایل‌: برنامه‌ نو

 

 9.7B5  عنوان‌ به‌ زبان‌ دیگر و دیگر اطلاعات‌ عنوان‌ [MARC 500 (R) ]

 از این‌ یادداشت‌ زمانی‌ استفاده‌ می‌شود که‌ دیگر اطلاعات‌ حائز اهمیت‌ عنوان‌ در اثر موجود باشد و در جای‌ دیگری‌ نیز ذکر نشده‌ باشد.

 500      "H. R. 656"     

 500       با نگاهی‌ بر زندگی‌ احمد شاملو

 

 9.7B6  شرح‌های‌ پدیدآور [MARC 500 (R), 536 (R), 550 (R) ]

 در صورتی‌ که‌ نام‌ فرد یا تنالگانی‌ در ناحیه‌ 1 ذکر نشده‌ باشد اما مسئولیت‌ او در اثر به‌ اندازه‌ای‌ مهم‌ باشد که‌ لازم‌ شود در پیشینه‌ کتابشناختی‌ ذکر گردد، این‌ یادداشت‌ داده‌ می‌شود.

 زمانی‌ که‌ تصمیم‌ به‌ ارائه‌ چنین‌ یادداشتی‌ می‌گیرید به‌ اهمیت‌ اطلاعات‌ مربوط‌ و نیاز کاربران‌ به‌ شناسه‌های‌ افزوده‌ نام‌ اشخاص‌ و تنالگانها توجه‌ کنید.

 500   Made available by the International Tele. Union  

 500   Material copyrightecd by Charle S. Briton  

 500    طراح‌ سیستم‌، محمد خلیف‌ احمر؛ صدا، استودیو پاپ‌

 500    راهنمای‌ استفاده‌ کننده‌ توسط‌ جان‌ ر. هاسیم‌                

 اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ بانیان‌ و حامیان‌ اثر می‌تواند در فیلد 536 بیاید.

 536   Sponsored by the U.S. Energy Research Unit.   

 536     با حمایت‌ کتابخانه‌ ملی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌

 

 9.7B7 شرح‌ ویرایش‌ و تاریخ‌ فایل‌ [MARC 500 (R), 522 (R), 567 (R)]

 اگر اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ ویرایش‌ و تاریخ‌ فایل‌ برای‌ استفاده‌ کننده‌ مهم‌ باشد در اینجا ذکر می‌شود.

 500   Originally a Wiretap etext edition  

 500   "Adopted July 2, 1987, by the ALA Council."     

 500    "از ویرایش‌ فرانسوی‌ سال‌ 1993"    

 اگر ذکر پوشش‌ جغرافیایی‌ مهم‌ است‌ از فیلد 522 استفاده‌ کنید.

 522   County-level data from four Nrthwestern states (Idaho, Montana, Oregon,    Washington).

 522    ویژه‌ آبزیان‌ خلیج‌فارس‌

 روش‌شناسی‌ به‌ کار رفته‌ در تهیه‌ فایل‌ در فیلد 567 ذکر می‌شود. مشخصات‌ مهم‌ روش‌ شناسی‌ اثر در این‌ یادداشت‌ می‌آید (مانند: الگوریتم‌، توصیف‌ جامع‌، رده‌بندی‌ و...).

 567  Study utilized a stratified, multistate sampling procedure in three stages

 

 12.7B7  ارتباط‌ با ادواریهای‌ دیگر  [MARC 580 (R), 765 (R), ...]

 این‌ یادداشت‌ جهت‌ بیان‌ ارتباط‌ با سایر فایلهای‌ کامپیوتری‌ ادواریها به‌ کار می‌رود. اگر به‌ یادداشت‌ آزاد نیاز باشد، از فیلد 580 استفاده‌ می‌شود.

 780  00   NBER time series database.  

 780  00    ابرار ورزشی‌، ابرار اقتصادی‌

 780  00    ، ایران‌ ورزشی‌، الوفاق‌،   IRAN Daily

 

 9.7B8  مشخصات‌ فایل‌ [MARC 500 (R), 565 (R)]

 این‌ یادداشت‌ برای‌ اطلاعات‌ اضافی‌ درباره‌ فایل‌ که‌ در جای‌ دیگری‌ در پیشینه‌ کتابشناختی‌ نیامده‌، به‌ کار می‌رود.

 500   Minimal TEI tagging.  

 500    است‌.   فایل‌ در قالب‌ پساتحریر

 500    بهترین‌ وضعیت‌ مشاهده‌ منبع‌ با اینترنت‌اکسپلورر 0/6

 

 12.7B8  نشانه‌ عددی‌ و تاریخی‌ برای‌ ادواریها [MARC 515 (R) ]

 این‌ یادداشت‌ درباره‌ هر نوع‌ شماره‌ گذاری‌ ادواریها که‌ در ناحیه‌ 3 ذکر نشده‌ باشد به‌ کار می‌رود   و ممکن‌ است‌ برای‌ نشانه‌های‌ پیچیده‌، نامنظم‌ یا ویژه‌ استفاده‌ شود.

 515   Numbering irregular.  

 515   Aug. 1998 also called: Winter edition.  

 515    گزارش‌ سالانه‌ در انتهای‌ بهمن‌ ماه‌.

 

 9.7B9  اطلاعات‌ وضعیت‌ نشر، توزیع‌ و جز آن‌ [MARC 500 (R) ]

 از این‌ یادداشت‌ برای‌ هر گونه‌ اطلاعات‌ مهم‌ مربوط‌ به‌ وضعیت‌ نشر و توزیع‌ فایل‌ که‌ قبلاً ذکر نشده‌ استفاده‌ می‌شود.

 500   Available commercially from: Oxford Text Archive.  

 500    به‌ صورت‌ پلی‌کپی‌ توسط‌ انتشارات‌ راه‌ حق‌ نیز منتشر شده‌. 

 ممکن‌ است‌ تاریخ‌ توزیع‌ یا انتقال‌ در اینجا ذکر شود. این‌ اطلاعات‌ می‌تواند به‌ عنوان‌ مبنایی‌ جهت‌ استنباط‌ تاریخ‌ نشر اثر مورد استفاده‌ قرار گیرد.

 500   "May 1996"  

 500    "فروردین‌ 1380"

 

 9.7B10  توصیف‌ مادی‌ (ظاهری‌)، شامل‌ رنگ‌ یا صوت‌ [MARC 500 (R) ]

 برای‌ جزئیات‌ مادی‌ مهم‌ که‌ در قسمتهای‌ دیگر ذکر نشده‌اند، به‌ خصوص‌ اگر در استفاده‌ از اثر تاثیرگذار هستند یادداشتی‌ ارائه‌ کنید.

 اگر ویژگیهای‌ مادی‌ منبع‌ اینترنتی‌ در دست‌ فهرستنویسی‌ دسترس‌پذیر و دارای‌ اهمیت‌ است‌ حتما یادداشتی‌ (برای‌ مثال‌ مربوط‌ به‌ رنگ‌ یا صوت‌ یا فیلم‌) برای‌ آن‌ تهیه‌ کنید.

 500  Document formatted into page; cotains 127 pages. 

 500   نمایش‌ گرافیکی‌ رنگ‌ همراه‌ با موسیی‌ متن‌.         

 500   صدای‌ استریو                                     

 

 9.7B11  اطلاعات‌ ماده‌ همراه‌ [MARC 556 (R) ]

 اگر مستنداتی‌ به‌ صورت‌ فایل‌ مجزا در دسترس‌ است‌، اطلاعات‌ آن‌ باید در این‌ یادداشت‌ ذکر شود.

 556   Documentation may be printed out from separate file.  

 556    مستندات‌ در فایل‌ "مرا بخوان‌".

 

 9.7B12  اطلاعات‌ ادواریها [MARC 500 (R) ]

 برای‌ اطلاعات‌ فروست‌ که‌ نمی‌توان‌ در ناحیه‌ خاص‌ آن‌ یعنی‌ فیلد ( xx 4) وارد کرد، به‌ کار می‌رود.

 500  Originally issued in seris: America national seris. 

 500   قبلا با فروست‌ گردونه‌ تاریخ‌ منتشر می‌شده‌ است‌

 

 9.7B13  یادداشت‌ پایان‌نامه‌  [MARC 502 (R) ]

 اگر فایل‌ کامپیوتری‌ یک‌ پایان‌نامه‌ است‌، جزئیات‌ آن‌ در اینجا وارد می‌شود.

 502   Thesis (M.A.)- Carnegie Mellon University, 1991.   

 502     پایان‌نامه‌ کارشناسی‌ ارشد، دانشگاه‌ علوم‌ پزشکی‌ ایران‌، 1380

 

 9.7B14  مخاطب‌ خاص‌ اثر [MARC 521 (R) ]

 اگر مخاطب‌ ویژه‌ای‌ برای‌ اثر در نظر گرفته‌ شده‌ باشد و اطلاعات‌ آن‌ در اثر آمده‌ باشد، باید در یادداشتی‌ ذکر شود.

 521  Intended audience: High school students.  

 521    برای‌ سنین‌ 10-7.

 521    کارکنان‌ بیمارستانها و محان‌ تندرستی‌.

 

 9.7B15  وضعیت‌ استناد (ارجاع‌ به‌ اثر) [MARC 510 (R), 524 (NR), 581 (R)]

 اگر اثر، مورد استناد قرار گرفته‌ باشد یا در یکی‌ از منابع‌ ردیف‌ دوم‌ (مانند: نمایه‌نامه‌ها، چکیده‌نامه‌ها) نمایه‌ و درج‌ شده‌ باشد دراین‌ یادداشت‌ مشخصات‌ آن‌ منبع‌ را ذکر می‌کنیم‌. البته‌ این‌ یادداشت‌ بیشتر در مورد ادواریها که‌ در نمایه‌نامه‌ها، نمایه‌ می‌شوند بکار برده‌ می‌شود. چون‌ ممکن‌ است‌ استنادات‌ به‌ یک‌ منبع‌ زیاد باشد یا همه‌ استنادات‌ به‌ یک‌ منبع‌ قابل‌ بازیابی‌ نباشند، استناداتی‌ را که‌ به‌ نحوی‌ دارای‌ اهمیت‌ هستند یا ممکن‌ است‌ اطلاعات‌ افزونتری‌ در اختیار کاربر قرار دهند را ذکر می‌کنیم‌. مانند:

 510   0   Applied science and technology index.  

 نمایه‌ شده‌ در نمایه‌نامه‌ علوم‌ اجتماعی‌

   نتایج‌ این‌ تحقیق‌ مبنایی‌ برای‌ طراحی‌ نرم‌افزار مدیریت‌ منابع‌اطلاعاتی‌ شده‌ است‌.

   در مقاله‌ "اپک‌" دائره‌المعارف‌ کتابداری‌ و اطلاع‌رسانی‌ (کتابخانه‌ ملی‌ایران‌) مورد استناد قرار گرفته‌ است‌.

 

 یادداشتهای‌ در مورد استناد از...، اطلاعاتی‌ درباره‌...، نشریه‌ای‌ بر مبنای‌...، مطالعه‌ یا تجزیه‌ و تحلیل‌ مواد هستند در فیلد 581 وارد می‌شوند.

 581   8   The adjusted 1970 numbers are usd as a basis for the annual county population    estimates published in Current population reports series P-26 and P-25.

 

 9.7B16  شکلهای‌ دیگری‌ که‌ اطلاعات‌ در دسترس‌ است‌ [MARC 530 (R), 535 (R) ]

 یک‌ منبع‌ اینترنتی‌ ممکن‌ است‌ به‌ شکلهای‌ دیگری‌ چون‌ شکل‌ چاپی‌، بر روی‌ دیسک‌ فشرده‌، ذخیره‌ شده‌ برروی‌ کامپیوتر به‌ صورت‌ غیرپیوسته‌   و جز آن‌ وجود داشته‌ باشد. یادداشتی‌ که‌ در اینجا می‌آید شکلهای‌ دیگری‌ را که‌ اطلاعات‌ در دسترس‌ است‌، نشان‌ می‌دهد.

 به‌ وسیله‌ این‌ یادداشت‌، کاربر می‌تواند به‌ شکلهای‌ دیگری‌ از منبع‌ که‌ ممکن‌ است‌ استفاده‌ از آنها برای‌ او آسان‌تر باشد دست‌ پیدا کند. مانند:

 530   May also be issued as ASCII text on floppy disk.  

 530   Electronic version of: World factbook (Washington, D. C.)  

  نسخه‌ چاپی‌ نیز در دسترس‌ است‌.

  بر روی‌ دیسک‌ فشرده‌ نیز قابل‌ بازیابی‌ است‌.

  به‌ صورت‌ چاپی‌ با اطلاعات‌ اضافه‌تر نیز موجود است‌.

 

 9.7B17  خلاصه‌ [MARC 520 (R)]

 در صورت‌ نیاز خلاصه‌ای‌ عینی‌ و کوتاه‌ از اهداف‌ و محتویات‌ اثر در این‌ یادداشت‌ ارائه‌ می‌شود. اگر خلاصه‌ رسمی‌ باشد باید واژه‌ ثابت‌  "خلاصه‌  Summary "  ذکر شود و در فیلد مارک‌ با خالی‌ گذاشتن‌ اولین‌ نشانگر این‌ واژه‌ به‌ صورت‌ خودکار درج‌ می‌شود. در صورت‌ ارائه‌ خلاصه‌ای‌ غیر رسمی‌ اولین‌ نشانگر را باید عدد 8 قرار داد تا واژه‌ ثابت‌ بالا درج‌ نگردد.

 520   Provides abstracts of articles and discussions from the electronic journal Computers    and academic freedom news.

 خلاصه‌:  صفحه‌ خانگی‌ کتابخانه‌ ملی‌ ایران‌ که‌ ضمن‌ معرفی‌ کتابخانه‌ ملی‌ و تشریح‌ فعالیتهای‌ آن‌ امکان‌ دسترسی‌ پیوسته‌ به‌ پایگاههای‌ کتابشناختی‌ منابع‌ و جستجوی‌ اطلاعات‌ در آنها را فراهم‌ می‌سازد.

 

 9.7B18  مندرجات‌ [MARC 505 (R), 500 (R), 504 (R) ]

 سیاهه‌ای‌ رسمی‌ یا غیررسمی‌ از مندرجات‌ فایل‌ ارائه‌ می‌کند. اگر رسمی‌ باشد، باید اولین‌ نشانگر 0  باشد تا واژه‌ ثابت‌  "مندرجات‌:  Contents: "  به‌ صورت‌ خودکار درج‌ شود.

 505  0   The Bill of Rights and beyond/ Dennis Reynolds - Techno-fallacies of the    information age/ Gary T. Marx - ...

 مندرجات‌:  فهرست‌ رایانه‌ای‌ کتابخانه‌، جستجو در پایگاههای‌ اطلاعات‌، ارتباط‌ با موتورهای‌ جستجو و کتابخانه‌های‌ دیگر

 

 برای‌ یادداشت‌ مندرجات‌ غیررسمی‌ از نشانگر اول‌ استفاده‌ نمی‌شود تا واژه‌ ثابت‌ مندرجات‌ درج‌ نشود.

 505  Online version contains only selected articles from the print version, and lacks    illustrations.

 ارجاعات‌ کتابشناختی‌ نوعی‌ از یادداشتهای‌ مندرجات‌ به‌ حساب‌ می‌آیند.

 504  Includes bibliographic references.  

 505    کتابشناسی‌ ص‌. 13-12.

 

 9.7B19  شماره‌های‌ اثر [MARC 500 (R)]

 شماره‌های‌ مهمی‌ را که‌ اثر در بر دارد و به‌ ناحیه‌ دیگری‌ تعلق‌ نمی‌گیرد در این‌ یادداشت‌ وارد می‌شود (غیر از  ISBN  و...). برای‌ گزارش‌ اعداد از فیلد 088 استفاده‌ کنید.

 500   "APX 4357".  

 

 9.7B20  نسخه‌ در دست‌ توصیف‌، موجودی‌ کتابخانه‌ و محدودیتهای‌ استفاده‌ [MARC 506 (R), 583 (R), 590 (R)]

 این‌ یادداشت‌ هرگونه‌ نقص‌، محدودیت‌ یا ممنوعیت‌ کلی‌ یا جهانی‌ استفاده‌ از اثر در دست‌ فهرست‌ را مشخص‌ می‌کند.

 506   Restrictions on access: Just site subscription  

 506   Missing chapter 12.  

 506    در هیچ‌ کشوری‌ غیر از ایران‌ به‌ هیچ‌ وجه‌ ذخیره‌ یا تکثیر نگردد.

 506    بایگانی‌ نشده‌؛ تنها آخرین‌ شماره‌ در دسترس‌ است‌.

 یادداشتهایی‌ که‌ در خصوص‌ آماده‌سازی‌ یا کارهای‌ ارجاعی‌ است‌ باید در فیلد 583 ذکر شود.

 583   Destroy ¼c September 1.  

 583    اطلاعات‌ منبع‌ منتل‌ شده‌ است‌

 583    از سال‌ 1380 نیاز به‌ رمز ورود دارد

 یادداشتهای‌ محلی‌ در فیلد 590 ذکر می‌شود.

 590   Available at Mankato State Uni. through campus FTP.  

 590    فط‌ از طریق‌ اینترانت‌ مرکز اطلاع‌رسانی‌ قابل‌ دسترسی‌ است‌.

 

 9.7B21  یادداشت‌ همراه‌ با [MARC 501 (R)]

 این‌ یادداشت‌ برای‌ پیوند پیشینه‌ کتابشناختی‌ دو یا چند فایل‌ کامپیوتری‌ مرتبط‌ که‌ عنوان‌ مشترکی‌ ندارند و هر یک‌ به‌ صورت‌ مستقل‌ فهرست‌ شده‌اند به‌ کار می‌رود.

 500   With: AnsiSpecs.    

 500      با سایت‌ خبرگزاری‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌

 500      با انجمن‌ کتابداران‌ ایران‌

 

 9.7B22  یادداشتهای‌ ترکیبی‌ مربوط‌ به‌ اصل‌ اثر [MARC 534 (R)]

 این‌ یادداشت‌ اثر اصلی‌ را که‌ به‌ فایل‌ کامپیوتری‌ تبدیل‌ شده‌ توصیف‌ می‌کند.

 534   ¼p Electronic text of: ¼a Sophocles. ¼t The Oedipus trilogy/ by Sophocles;      English translation by F. Storr. ¼c Cambridge, Mass.: Harvard University Press, 1912. ¼f (Loeb Library).

 534      نسخه‌ اصلی‌: شاهنامه‌/ گولپینارلی‌، چاپ‌ مسکو

 

 9.7B23  اثر توصیف‌ شده‌ [MARC 500 (R)]

 این‌ یادداشت‌ زمانی‌ به‌ کار می‌رود که‌ توصیف‌ بر اساس‌ چیزی‌ غیر از نخستین‌ شماره‌ باشد، خواه‌ اثری‌ که‌ فهرست‌ شده‌ ادواری‌ باشد خواه‌ تک‌ نگاشتی‌ که‌ به‌ طور مداوم‌ روزآمد می‌شود یا اثری‌ چند جلدی‌ که‌ هنوز چاپ‌ آن‌ ادامه‌ دارد.

 500  Description of resources as of: 5pm. 25 Jun 1998.  

 500    توصیف‌ بر اساس‌ صفحه‌ خانگی‌: آخرین‌ روزآمدسازی‌، مهر 1379

 500    توصیف‌ بر اساس‌ جلد21، شمار2، تیر 1380.

 

 دسترسی‌ کتابشناختی‌

 فصل‌ 21 قواعد انگلوامریکن‌ قواعد تعیین‌ و استفاده‌ از سرشناسه‌ در پیشینه‌های‌ کتابشناختی‌ را توضیح‌ داده‌ است‌ که‌ می‌توان‌ از آنها برای‌ تعیین‌ سرشناسه‌ در منابع‌ اینترنتی‌ استفاده‌ کرد. در مارک‌ نیز فیلدهایی‌ برای‌ شکلهای‌ مختلف‌ به‌ کارگیری‌ سرشناسه‌ تدارک‌ دیده‌ شده‌ است‌. مانند فیلدهای‌ 100، 110، 111، 130 و 245.

 در مورد شناسه‌های‌ افزوده‌ نیز قواعد 29/21 و 30/21 انگلوامریکن‌ راهگشا است‌. اما به‌ طور کلی‌ شناسه‌های‌ افزوده‌ برای‌ نام‌ اشخاص‌، تنالگانها، و عنوانها در زمانی‌ که‌ سرشناسه‌ نیستند به‌ کار می‌رود. باید توجه‌ داشت‌ هر اسم‌ یا عنوانی‌ که‌ شناسه‌ افزوده‌ به‌ آن‌ تعلق‌ می‌گیرد باید جایی‌ در پیشینه‌ کتابشناختی‌ ذکر شده‌ باشد.

 

 مکان‌یابی‌ و دسترسی‌ الکترونیک‌

 جهت‌ همخوانی‌ و هماهنگی‌ روشها و فرایندهای‌ سازماندهی‌ اطلاعات‌ با محیطهای‌ کامپیوتری‌ جدید تلاشهای‌ زیادی‌ صورت‌ گرفته‌ است‌. از جمله‌ این‌ تلاشها، افزودن‌ مناطق‌ و فیلدهایی‌ در پیشینه‌های‌ کتابشناختی‌ است‌ که‌ بتواند از داده‌های‌ ماشین‌خوان‌ و محیطهای‌ شبکه‌ای‌ پشتیبانی‌ کند. فیلد 753 مارک‌ نوع‌ کامپیوتر، سیستم‌ عامل‌ و دیگر تجهیزات‌ مورد نیاز به‌ همراه‌ اطلاعات‌ فنی‌ جزئی‌تر مانند زبان‌ برنامه‌نویسی‌ فایل‌ کامپیوتری‌ در دست‌ فهرست‌ را ارئه‌ می‌کند. این‌ فیلد داده‌های‌ مورد نیاز کاربر در خصوص‌ فایلهای‌ کامپیوتری‌ را ارائه‌ کرده‌ و استفاده‌ از این‌ منابع‌ را امکان‌پذیر می‌سازد.

 اما در مورد منابع‌ اینترنتی‌ و اطلاعات‌ فنی‌ مربوط‌ به‌ آنها، فیلد 856 مارک‌ ایجاد شده‌ است‌ که‌ کلیه‌ اطلاعات‌ لازم‌ جهت‌ تشخیص‌ موقعیت‌ یک‌ منبع‌ اینترنتی‌ یا جایی‌ را که‌ بتوان‌ از طریق‌ آن‌ به‌ منبع‌ دست‌ یافت‌ در بر دارد. در حقیقت‌ این‌ فیلد مجرای‌ ارتباطی‌ پیشینه‌ کتابشناختی‌ با اصل‌ اثر است‌. شاید بتوان‌ گفت‌ در منابع‌ اینترنتی‌ فیلد 856 همان‌ نقشی‌ را ایفا می‌کند که‌ شماره‌ راهنما در منابع‌ غیر اینترنتی‌ جهت‌ مکان‌یابی‌ منابع‌ بر عهده‌ دارد. اطلاعات‌ ارائه‌ شده‌ در این‌ فیلد برای‌ انتقال‌ یک‌ فایل‌، مشترک‌ شدن‌ یک‌ مجله‌ الکترونیکی‌ یا وارد شدن‌ به‌ یک‌ منبع‌ الکترونیکی‌ کافی‌ به‌ نظر می‌رسد. زیرفیلدها و نشانگرهای‌ فراوان‌ و متنوع‌ این‌ فیلد هر گونه‌ اطلاعات‌ مورد نیاز کاربر در محیط‌ شبکه‌ را برطرف‌ می‌کند. اطلاعاتی‌ نظیر نشانی‌ منبع‌ در اینترنت‌، نشانی‌ پست‌ الکترونیکی‌، دسترسی‌ از طریق‌ پروتکل‌ انتقال‌ فایل‌ و تلنت‌  ، شماره‌های‌ تماس‌ جهت‌ ارتباط‌ از طریق‌ شماره‌گیری‌، سرعت‌ انتقال‌ اطلاعات‌، رمز و... نمونه‌ای‌ از اطلاعات‌ فراوان‌ و مفیدی‌ است‌ که‌ توسط‌ این‌ فیلد ارائه‌ می‌شود. همان‌ گونه‌ که‌ ذکر شد اطلاعاتی‌ که‌ این‌ فیلد در بر می‌گیرد بسیار زیاد و نحوه‌ درج‌ آن‌ نیز بسیار مفصل‌ است‌. به‌ همین‌ دلیل‌ در اینجا از پرداختن‌ به‌ جزئیات‌ این‌ فیلد خودداری‌ شده‌ است‌. دستورالعملهای‌ استفاده‌ از آن‌ در سایت‌ وب‌ کتابخانه‌ کنگره‌ به‌ نشانی‌ (http://www.lcweb.loc.gov/marc/856guide.html)  موجود است‌ که‌ علاقه‌مندان‌ می‌توانند با مراجعه‌ به‌ آن‌ به‌ تنوع‌ و اهمیت‌ و نحوه‌ بکارگیری‌ اطلاعات‌ این‌ فیلد واقف‌ شوند.

 

 فهرستنویسی‌ موضوعی‌

 جهت‌ یکدست‌سازی‌ و مهار واژگانی‌ موضوع‌های‌ به‌ کار رفته‌ در پیشینه‌های‌ فهرستنویسی‌ از سرعنوانهای‌ موضوعی‌ استفاده‌ می‌شود. سرعنوانهای‌ موضوعی‌ کتابخانه‌ کنگره‌، کتابخانه‌ ملی‌ پزشکی‌ ( NLM ) و سیرز   پرکاربردترین‌ سرعنوانها هستند که‌ هر کتابخانه‌ بسته‌ به‌ نوع‌ و هدف‌ خود می‌تواند یکی‌ از آنها را برگزیند. در مورد روش‌ موضوع‌دهی‌ به‌ منابع‌ در دست‌ فهرستنویسی‌ اینترنت‌ در  "دستورالعملهایی‌ در باب‌ دسترسی‌ موضوعی‌ به‌ نرم‌افزارهای‌ ریز کامپیوتر"    توصیه‌ شده‌ از نظر تعداد و نوع‌ سرعنوانهای‌ موضوعی‌ و رده‌بندی‌ مورد استفاده‌، کتابخانه‌ها با فایلهای‌ کامپیوتری‌ همانند دیگر مواد برخورد کنند  (Olson, 1997, p. 23) . موضوعات‌ پیشینه‌ها به‌ همراه‌ موضوعات‌ فرعی‌ بلوک‌ 600 مارک‌ به‌ عنوان‌ منطقه‌ درج‌ موضوعات‌ پیشینه‌ در نظر گرفته‌ شده‌ است‌.

 

 رده‌بندی‌

 در مورد اختصاص‌ شماره‌ رده‌بندی‌ به‌ منابع‌ فهرستنویسی‌ شده‌ اینترنت‌ نظرها متفاوت‌ است‌. گروهی‌ معتقدند چون‌ منبع‌ نمود یا وجود فیزیکی‌ ندارد و ما چیزی‌ نداریم‌ که‌ در قفسه‌ قرار داده‌ و از طریق‌ شماره‌ رده‌ آن‌ را بازیابی‌ کنیم‌، بنابراین‌ لزومی‌ ندارد شماره‌ رده‌ به‌ منبع‌ اختصاص‌ دهیم‌. گروه‌ دیگر، عقیده‌ای‌ عکس‌ دارند و معتقدند برای‌ آنان‌ که‌ از طریق‌ شماره‌ رده‌ به‌ جستجوی‌ اطلاعات‌ می‌پردازند باید راههای‌ دسترسی‌ به‌ اطلاعات‌ را هموار کرد. به‌ نظر آنان‌ با جستجو از طریق‌ شماره‌ رده‌ می‌توان‌ تمام‌ منابع‌ هم‌ موضوع‌ را که‌ در عین‌ حال‌ متمایزند، در کنار هم‌ بازیابی‌ کرد؛ زیرا شماره‌ رده‌ یکی‌ از عناصر کتابشناختی‌ متمایز کننده‌ به‌ شمار می‌آید. به‌ هر تقدیر کتابخانه‌ها می‌توانند بر اساس‌ نظام‌ رده‌بندی‌ که‌ برای‌ سایر مواد کتابخانه‌ به‌ کار می‌برند، منابع‌ اینترنتی‌ را نیز رده‌بندی‌ کنند. می‌توان‌ گفت‌ که‌ در حال‌ حاضر یو.آر.ال‌. نقش‌ شماره‌ رده‌ را در مکان‌یابی‌ منابع‌ ایفا می‌کند.


 کاربرگه‌ ورود اطلاعات‌ کامپیوتری‌ منابع‌ اینترنتی‌

 در فهرستنویسی‌ کامپیوتری‌ به‌ منظور سهولت‌ استخراج‌ اطلاعات‌ و عملیات‌ ورود اطلاعات‌ در کامپیوتر، به‌ ایجاد کاربرگه‌   پرداخته‌ می‌شود تا فرایندهای‌ فهرستنویسی‌ و کامپیوتری‌ کردن‌ اطلاعات‌ با سرعت‌، دقت‌ و سهولت‌ انجام‌ گیرد و از یکدستی‌ و هماهنگی‌ برخوردار باشد. بر اساس‌ قواعد فهرستنویسی‌ منابع‌ اینترنتی‌ که‌ در دستنامه‌ ارائه‌ شده‌، کاربرگه‌ای‌ جهت‌ ورود اطلاعات‌ کامپیوتری‌ منابع‌ اینترنتی‌ ایجاد شده‌ است‌  (نمونه‌ 1) . این‌ کاربرگه‌ بر اساس‌ فیلدهای‌ اطلاعاتی‌ موجود در منابع‌ اینترنتی‌، دستورالعملهای‌ دستنامه‌، نمونه‌های‌ مورد استفاده‌ در طرحهایی‌ چون‌ اینترکت‌ و رهنمودهای‌ ایجاد مارک‌ و فیلدهای‌ اطلاعاتی‌ در راهنمای‌ نرم‌افزار مارک‌ایت‌ ایجاد شده‌ است‌. در طراحی‌ کاربرگه‌ تلاش‌ شده‌ است‌ تا فیلدهای‌ ارائه‌ شده‌، در عین‌ مختصر بودن‌، تا حد امکان‌ قادر باشند اطلاعات‌ کامل‌ و دقیق‌ مربوط‌ به‌ منابع‌ اینترنتی‌ را ارائه‌ کنند.

 طبق‌ قاعده‌ آی‌.اس‌.بی‌.دی‌. (ای‌.آر) تمام‌ فایلهای‌ کامپیوتری‌ با دسترسی‌ از راه‌ دور باید به‌ عنوان‌ منابع‌ منشر شده‌ در نظر گرفته‌ شوند. لذا باید توجه‌ داشت‌ که‌ برای‌ تکمیل‌ و استانداردسازی‌ اطلاعات‌ فیلدهایی‌ از منابع‌ اینترنتی‌ که‌ با فیلدهای‌ منابع‌ دیگر مشترک‌ هستند از قوانین‌ عام‌ موجود در قواعد فهرستنویسی‌ انگلوامریکن‌ استفاده‌ می‌شود، مانند: قواعد بکارگیری‌ عنوان‌، شرح‌ ویرایش‌، وضعیت‌ نشر. بنابراین‌ بسیاری‌ از قوانین‌ که‌ حالت‌ عام‌ دارند و در انگلوامریکن‌ شرح‌ داده‌ شده‌اند، در دستنامه‌ و در توضیح‌ کاربرگه‌ ورود اطلاعات‌ ذکر نمی‌شوند. میزان‌ زیادی‌ از این‌ قواعد برای‌ فهرستنویسان‌ روشن‌ بوده‌ و نیازی‌ به‌ یادآوری‌ مجدد نیست‌ و آنها هر روز برای‌ انجام‌ عملیات‌ فهرستنویسی‌ در کتابخانه‌های‌ خود از این‌ قوانین‌ استفاده‌ می‌کنند.

 


 نمونه‌ 1. کاربرگه‌ ورود اطلاعات‌ کامپیوتری‌ منابع‌ اینترنتی‌

 100

 پدیدآور (شخص‌)

 Author (Personal)

 110

 پدیدآور (تنالگان‌)

 Author "Corporate Body"

 245

 عنوان‌

 Title

 245

 عنوان‌ فرعی‌

 Subtitle

 245

 عنوان‌ برابر

 Parallel Title

 245

 عنوان‌ دیگر

 Other Title Information

 256

 مشخصات‌ فایل‌

 File Characteristics

 250

 ویرایش‌

 Edintion

 250

 تاریخ‌ فایل‌

 File Date

 260

 محل‌ نشر

 Publication Place

 260

 ناشر

 Publisher

 260

 سال‌ نشر

 Publication Year

 270

 نشانی‌

 Address

 440

 فروست‌

 Series

 516

 ماهیت‌ و دامنه‌

 Nature & Scope

 500

 توصیف‌ ظاهری‌ (تصویر، صوت‌)

 Physical Description

 310

 فاصله‌ انتشار (ادواریها)

 Frequency for Serials

 538

 ملزومات‌ سیستم‌

 System Requirements

 538

 روش‌ دسترسی‌

 Mode of Access

 546

 زبان‌/ خط‌

 Language/Script

 500

 منبع‌ عنوان‌ کامل‌

 Sorce of the Title Proper

 521

 مخاطب‌ خاص‌ اثر

 Intended Audience for the Item

 502

 پایان‌نامه‌ها

 Dissertation Note

 510

 ارجاع‌ به‌ اثر (مورد استناد قرارگرفتن‌)

 Reference to Published Descriptions

 530

 شکلهای‌ دیگری‌ که‌ اطلاعات‌ در دسترس‌ است‌

 Other Formats in Which the Information Is Available

 520

 خلاصه‌

 summary

 505

 مندرجات‌

 Contents

 500

 شماره‌های‌ استاندارد

 Standard Numbers

 506

 موجودی‌

 Holdings

 506

 محدودیتهای‌ استفاده‌

 Using Limitations

 600

 موضوعات‌

 Subjects

 050

 شماره‌رده‌

 Call Number

 856

 نشانی‌ اینترنتی‌

 URL

 


 بر اساس‌ قواعد موجود در زمینه‌ فهرستنویسی‌ منابع‌ الکترونیک‌  (AACR2, Chapter9) ، پیشینه‌های‌ کتابشناختی‌ از لحاظ‌ فهرستنویسی‌ توصیفی‌ و بر اساس‌ نوع‌ اطلاعات‌ موجود در منابع‌ اینترنتی‌ به‌ 7 ناحیه‌ فهرستنویسی‌ به‌ شرح‌ زیر تقسیم‌ می‌شود:

 

 ناحیه‌ 1.  عنوان‌ کامل‌ و شرح‌ مسئولیت‌

 ناحیه‌ 2:  ویرایش‌

 ناحیه‌ 3:  مشخصات‌ فایل‌

 ناحیه‌ 4:  ناحیه‌ وضعیت‌ نشر، تویع‌ و جز آن‌

 ناحیه‌ 5:  توصیف‌ ظاهری‌ (مادی‌)

 ناحیه‌ 6:  فروست‌

 ناحیه‌ 7:  یادداشتها

 فیلدهای‌ ارائه‌ شده‌ در این‌ کاربرگه‌، بر اساس‌ نواحی‌ ذکر شده‌ بوجود آمده‌اند. این‌ فیلدها به‌ گونه‌ای‌ انتخاب‌ و طراحی‌ شده‌اند که‌ اطلاعات‌ کامل‌ هر ناحیه‌ را ارائه‌ کنند. برای‌ روشن‌ ساختن‌ انطباق‌ فیلدهای‌ اطلاعاتی‌ با نواحی‌ فهرستنویسی‌، در جدول‌ ارائه‌ شده‌ فیلدهای‌ هر ناحیه‌ مشخص‌ شده‌ است‌.

 لازم‌ به‌ توضیح‌ است‌ که‌ فیلدهای‌ دیگر موجود در کاربرگه‌ نظیر فیلدهای‌ موضوع‌ و شماره‌رده‌، از جمله‌ فیلدهای‌ مورد استفاده‌ در قسمت‌ فهرستنویسی‌ تحلیلی‌ هستند. همچنین‌ فیلدهای‌ پدیدآور و نشانی‌ اینترنتی‌ از فیلدهای‌ بازیابی‌ و ارتباطی‌ به‌ شمار می‌آیند.

 همچنین‌ باید ذکر شود که‌ فیلدهای‌ ذکر شده‌ در ناحیه‌ یادداشت‌، تعدادی‌ از فیلدهای‌ پرکاربرد این‌ ناحیه‌ هستند و به‌ هیچ‌ وجه‌ نشانگر تمام‌ فیلدهای‌ مورد استفاده‌ در این‌ ناحیه‌ نیستند. در این‌ ناحیه‌ نیز بر طبق‌ قواعد انگلوامریکن‌، فهرستنویس‌ می‌تواند بنابه‌ تشخیص‌ خود، هر اطلاعاتی‌ را که‌ جهت‌ دسترسی‌ بهتر به‌ اثر مناسب‌ و لازم‌ بداند، ذکر کند. اطلاعات‌ دیگری‌ که‌ می‌توانند به‌ عنوان‌ یادداشت‌ در این‌ ناحیه‌ مورد استفاده‌ قرار گیرد، در دستنامه‌ ذکر شده‌ است‌. در صورت‌ نیاز باید با مراجعه‌ به‌ دستنامه‌، یادداشت‌ مورد نظر را انتخاب‌ و طبق‌ قواعد ذکر شده‌ بکار برد.

 در زمینه‌ فهرستنویسی‌ منابع‌ اینترنتی‌ مطالعات‌ و تحقیقات‌ زیادی‌ به‌ عمل‌ آمده‌ است‌ و در مورد بسیاری‌ از فیلدها و مناطق‌ فهرستبرگه‌، راهکارهای‌ مناسب‌ و نهایی‌ ارائه‌ شده‌ است‌. اما باید توجه‌ داشت‌ که‌ فعالیت‌های‌ فهرستنویسی‌ در این‌ زمینه‌ هنوز هم‌ جدید و نوپا است‌ و برای‌ تکمیل‌ و ارائه‌ دستورالعملهای‌ نهایی‌ نیاز به‌ زمان‌ و تجربه‌ بیشتر دارد. دلیل‌ استفاده‌ زیاد از ناحیه‌ یادداشتها نیز به‌ همین‌ مسئله‌ برمی‌گردد. می‌توان‌ گفت‌ در بسیاری‌ از موارد که‌ راه‌ دقیق‌ ارائه‌ اطلاعات‌ یک‌ فیلد پیدا نشده‌ یا فیلد مناسب‌ آن‌ طراحی‌ نشده‌ است‌، در دستورالعملها ذکر شده‌ است‌ که‌ اطلاعات‌ آن‌ قسمت‌ را در ناحیه‌ یادداشت‌ درج‌ کنیم‌. البته‌ این‌ مسئله‌ در مورد فهرستنویسی‌ منابع‌ دیگر نیز اتفاق‌ افتاده‌ و هنوز هم‌ در حال‌ طی‌ کردن‌ سیر تکمیلی‌ خود است‌. مانند فیلد 856 که‌ برای‌ ارتباطات‌ الکترونیک‌ طراحی‌ شده‌ است‌. در سالهای‌ آغازین‌ ارائه‌ اطلاعات‌ تمام‌ متن‌ در اینترنت‌، به‌ هنگام‌ درج‌ اطلاعات‌ یک‌ پیشینه‌ در اپک‌، توصیه‌ می‌شد که‌  نشانی‌ اینترنتی‌ منبع‌ در ناحیه‌ یادداشت‌ ذکر شود. اما بعدها با توجه‌ به‌ گسترش‌ بیشتر و نیاز استفاده‌کنندگان‌، فیلد 856 طراحی‌ و مورد استقبال‌ همگان‌ قرار گرفت‌. در مورد فهرستنویسی‌ منابع‌ اینترنتی‌ نیز باید منابع‌ زیادی‌ برای‌ استفاده‌ کاربران‌ سازماندهی‌ شود و بازخوردها و نیازهای‌ آنها مورد تحلیل‌ قرار گیرد. بر اساس‌ این‌ تجربیات‌ به‌ تکمیل‌ فعالیتها پرداخته‌ شود تا راهکارهای‌ دقیق‌ و علمی‌ ارائه‌ اطلاعات‌ در فهرستبرگه‌ها بدست‌ آید.

 


 جدول‌ 3. انطباق‌ فیلدهای‌ اطلاعاتی‌ با نواحی‌ فهرستنویسی‌ توصیفی‌


 

 ناحیه‌ 1: عنوان‌ کامل‌ و شرح‌ مسئولیت‌

 عنوان‌، عنوان‌ فرعی‌، عنوان‌ برابر، عنوان‌ دیگر، شرح‌ مسئولیت‌

 ناحیه‌ 2: ویرایش‌

 ویرایش‌، تاریخ‌ فایل‌

 ناحیه‌ 3: مشخصات‌ فایل‌

 مشخصات‌ فایل‌

 ناحیه‌ 4: ناحیه‌ وضعیت‌ نشر، توزیع‌ و جز آن‌

 محل‌ نشر، ناشر، سال‌ نشر

 ناحیه‌ 5: توصیف‌ ظاهری‌ (مادی‌)

 ------

 ناحیه‌ 6: فروست‌

 فروست‌

 ناحیه‌ 7: یادداشتها

 آدرس‌، ماهیت‌ و دامنه‌، فاصله‌ انتشار (ادواریها)، ملزومات‌   سیستم‌، توصیف‌ ظاهری‌، روش‌ دسترسی‌، زبان‌/خط‌، منبع‌ عنوان‌ کامل‌، مخاطب‌ خاص‌ اثر، پایان‌نامه‌ها، ارجاع‌ به‌ اثر، شکلهای‌ دیگری‌ که‌ اطلاعات‌ در دسترس‌ است‌، خلاصه‌، شماره‌های‌ استاندارد، موجودی‌، محدودیتهای‌ استفاده‌

 

 پدیدآور (شخص‌)

 پدیدآور شخصی‌، فردی‌ است‌ که‌ عمدتا مسئول‌ آفرینش‌ فکری‌ یا هنری‌ محتوای‌ اثر می‌باشد  (AACR2, Rule 21.1A1) . در صورتی‌ که‌ اثر مورد نظر دارای‌ نویسنده‌  یا نویسندگانی‌ باشد اطلاعات‌ نام‌ خانوادگی‌، نام‌ و تاریخ‌ تولد و وفات‌ و نقش‌ آنها را در این‌ فیلد وارد می‌کنیم‌. اطلاعات‌ پدیدآور یا پدیدآورندگان‌ اثر در این‌ فیلد به‌ صورت‌ مقلوب‌ ذکر می‌شود. مانند:

  شریعتی‌، علی‌، 1312-1356

 

 پدیدآور (تنالگان‌)

 تنالگان‌، سازمان‌ یا گروهی‌ از اشخاص‌ است‌ که‌ با نامی‌ خاص‌ شناخته‌ می‌شود و به‌ منزله‌ یک‌ کل‌ عمل‌ کرده‌ یا ممکن‌ است‌ عمل‌ کند. نمونه‌هایی‌ از تنالگانها عبارتند از انجمنها، مؤسسه‌ها، شرکتاهای‌ تجاری‌، طرحها و برنامه‌ها، کنفرانسها (قواعد فهرستنویسی‌، 1371، ص‌. 452). اگر مسئولیت‌ پدیدآوردن‌ و خلق‌ اثری‌ با یک‌ یا چند تنالگان‌ باشد، اطلاعات‌ آنها را در این‌ فیلد وارد نمایید. برای‌ اطلاعات‌ بیشتر در مورد تنالگانها به‌ قانون‌  B 1.21 انگلو امریکن‌ مراجعه‌ نمایید.مانند:

  کتابخانه‌ ملی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌

   همایش‌ فهرستهای‌ رایانه‌ای‌: کاربرد و توسعه‌ (1378:مشهد)

 

 عنوان‌ (کامل‌)

 در این‌ فیلد عنوان‌ اصلی‌ اثر ذکر می‌شود. عنوان‌ کامل‌ را درست‌ مطابق‌ جمله‌بندی‌، ترتیب‌ و املای‌ آن‌ رونویسی‌ کنید، اما نه‌ ضرورتا مطابق‌ نقطه‌گذاری‌ و درشت‌گردانی‌ کلمات‌. عنوان‌ از طریق‌ راههایی‌ که‌ در دستنامه‌ ذکر شده‌ است‌ استخراج‌ می‌شود. عنوان‌ از عنوانی‌ که‌ بر روی‌ صفحه‌ نمایش‌ کامپیوتر نمایش‌ داده‌ می‌شود، گرفته‌ می‌شود. اگر از طریق‌ صفحه‌ نمایش‌، پیدا کردن‌ عنوان‌ مقدور نباشد اطلاعات‌ آن‌ را می‌توان‌ از صفحه‌ خانگی‌، صفحه‌ وب‌ یا از قسمتهایی‌ در خود فایل‌ مانند "مرابخوان‌"، "درباره‌" در صفحه‌ نمایش‌، سرصفحه‌  TEI  (طرح‌ کدگذاری‌ متن‌)، برچسبهای‌  HTML ، منوهای‌ داخلی‌، برچسبها، خطوط‌ موضوع‌، توضیحات‌ برنامه‌ای‌ و غیره‌ استخراج‌ کرد. اگر از هیچ‌ طریقی‌ نتوان‌ برای‌ منبع‌ عنوان‌ پیدا کرد، فهرستنویسی‌ می‌تواند عنوانی‌ را برای‌ اثر در نظر بگیرد. اگر عنوان‌ توسط‌ فهرستنویس‌ ساخته‌ شود باید در داخل‌ قلاب‌  [ ]  قرار بگیرد.

  شکلهای‌ دیگر عنوان‌ در فیلدهای‌ دیگر مربوط‌ به‌ عنوان‌ یعنی‌ عنوان‌ فرعی‌، عنوان‌ برابر، عنوان‌ دیگر درج‌ می‌شود.

  شرح‌ سودی‌ بر حافظ‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [

 

 عنوان‌ فرعی‌

 عنوان‌ فرعی‌ اطلاعاتی‌ توضیحی‌ یا تکمیلی‌ به‌ عنوان‌ اصلی‌ اثر می‌افزاید. اطلاعات‌ عنوان‌ فرعی‌ را به‌ ترتیب‌ موجود، یا از روی‌ طرحی‌ که‌ در منبع‌ اصلی‌ اطلاعات‌ مشخص‌ است‌، بنویسید. اگر عنوان‌ فرعی‌ طولانی‌ باشد، آنرا کوتاه‌ کنید یا در یادداشت‌ ذکر کیند.

  شرحی‌ بر مشکلات‌ و دشواریهای‌ دیوان‌ حافظ‌

 

 عنوان‌ برابر

 عنوان‌ برابر بخشی‌ از عنوان‌ کامل‌ است‌. این‌ عنوان‌ در حقیقت‌ بخش‌ دوم‌ یک‌ عنوان‌ کامل‌ است‌ که‌ دو بخشی‌ باشد و هر یک‌ از آن‌ عناوین‌ خود عنوانی‌ مستقل‌ می‌باشند. عنوان‌ برابر گاه‌ به‌ یک‌ یا چند زبان‌ غیر از زبان‌ عنوان‌ اصلی‌ است‌ که‌ باید طبق‌ قاعده‌  D 1.1 بکار برده‌ شود. در سایتهایی‌ که‌ دارای‌ چند زبان‌ هستند اگر در زبان‌ فارسی‌ سایت‌، عنوان‌ به‌ زبان‌ دیگر وجود داشته‌ باشد، ذکر می‌شود؛ در صورتی‌که‌ لازم‌ باشد زبان‌ سایت‌ عوض‌ شود تا عنوان‌ به‌ زبان‌ دیگر نمایش‌ داده‌ شود، نیازی‌ به‌ ذکر عنوان‌ به‌ زبان‌ دیگر نیست‌.   مانند:

 توفان‌، یا، جزیره‌ جادو شده‌

 مجله‌ الکترونیک‌ ارتباطات‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [  =  Electronic Journal

 of Communication

 

 عنوان‌ دیگر

 هر عنوان‌ دیگری‌ که‌ غیر از عنوان‌ اصلی‌ یا عنوانهای‌ به‌ زبان‌ دیگر باشد عنوان‌ دیگر نامیده‌ می‌شود. این‌ اصطلاح‌ تغییرات‌ عنوان‌ کامل‌ (مثل‌ عنوانهای‌ عطف‌، عنوان‌ روی‌ جلد و جز آن‌) را در بر نمی‌گیرد. عنوان‌ یا عنوانهای‌ دیگری‌ را که‌ فهرستنویس‌ برای‌ معرفی‌ یک‌ منبع‌ در اینترنت‌ پیدا می‌کند یا وجود آن‌ را برای‌ تشخیص‌ بهتر اثر مناسب‌ می‌داند، در اینجا ذکر می‌شود.   مانند:

 عنوان‌:  دیوان‌ اشعار خواجه‌ شیراز

 عنوان‌ دیگر:  دیوان‌ حافظ‌

 

 نوع‌ کلی‌ ماده‌ (وجه‌ تسمیه‌ عام‌)

 اصطلاحی‌ که‌ رده‌ عام‌ ماده‌ای‌ را که‌ اثر به‌ آن‌ تعلق‌ دارد نشان‌ می‌دهد. این‌ اصطلاح‌ مشخص‌ می‌کند که‌ ماده‌ در دست‌ فهرستنویسی‌ از چه‌ نوعی‌ است‌ و بلافاصله‌ بعد از عنوان‌ ذکر می‌شود. هر گونه‌ اطلاعات‌ دیگر در مورد عنوان‌ را باید بعد از نوع‌ کلی‌ ماده‌ و عنوان‌ برابر ذکر کرد. البته‌ ارائه‌ وجه‌ تسمیه‌ عام‌ در مورد سایر منابع‌ اختیاری‌ است‌، اما برای‌ منابع‌ اینترنتی‌ درج‌ آن‌ اجباری‌ است‌. طبق‌ قاعده‌ اشاره‌ شده‌ در دستنامه‌ برای‌ تمام‌ منابع‌ اینترنتی‌ عبارت‌ " ] فایل‌ کامپیوتری‌ [ " در داخل‌ قلاب‌ توصیه‌ می‌شود. هیچ‌ توافق‌ بین‌المللی‌ برای‌ جایگزینی‌ این‌ عبارت‌ وجود ندارد و برای‌ تمام‌ موادی‌ که‌ این‌ نوع‌ بر آنها قابل‌ اطلاق‌ است‌، همین‌ عبارت‌ به‌ کار برده‌ می‌شود. اگر استفاده‌کننده‌ای‌ نخواهد از این‌ عبارت‌ استفاده‌ کند، می‌تواند از عبارتی‌ جایگزین‌ مانند "ادواری‌ الکترونیک‌، منبع‌ اینترنتی‌ و..." استفاده‌ کند. به‌ هر صورت‌ باید عبارتی‌ که‌ به‌ کار گرفته‌ می‌شود، یکدست‌ و هماهنگ‌ باشد. مانند:

 خبرگزاری‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [

 توفان‌، یا، جزیره‌ جادو شده‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [ : داستان‌ انقلاب‌ فرانسه‌

 

 مشخصات‌ فایل‌

 این‌ ناحیه‌ برای‌ فایلهایی‌ که‌ به‌ روش‌ دسترسی‌ از راه‌ دور قابل‌ استفاده‌ هستند اجباری‌ است‌. تمام‌ پیشینه‌های‌ کتابشناختی‌ که‌ منابع‌ اینترنتی‌ را فهرست‌ می‌کنند باید این‌ اطلاعات‌ را در خود داشته‌ باشند.   این‌ فیلد مشخص‌ می‌کند که‌ منبع‌ در دست‌ فهرست‌ دارای‌ چه‌ مشخصاتی‌ است‌.

 این‌ ناحیه‌ دو قسمت‌ را شامل‌ می‌شود (1) نشانه‌   (2) تعداد پیشینه‌ها، شرح‌ها و غیره‌. نشانه‌های‌ در نظر گرفته‌ شده‌ برای‌ منابع‌ با دسترسی‌ از راه‌دور در انگلوامریکن‌، پنج‌ نشانه‌ بیشتر نیست‌. اما در  ISBD (ER)  اصطلاحات‌ بیشتری‌ را برای‌ استفاده‌ در این‌ ناحیه‌ ارائه‌ می‌کند. در اینجا استفاده‌ از قوانین‌ ISBD (ER)  و انتخاب‌ یکی‌ از اصطلاحات‌ آن‌ توصیه‌ می‌شود. مانند:

 پایگاه‌ داده‌های‌ کتابشناختی‌ کامپیوتری‌

 مجله‌ کامپیوتری‌

 

 ویرایش‌

 در این‌ قسمت‌ شرح‌ ویرایش‌ منبع‌ ذکر می‌شود. هر تغییری‌ در محتوی‌ فکری‌ فایل‌، زبان‌ برنامه‌نویسی‌، سیستم‌ عامل‌ یا هر تغییری‌ که‌ باعث‌ اجرای‌ بهتر فایل‌ شود را به‌ عنوان‌ ویرایش‌ جدید اثر در نظر بگیرید. در مواردی‌ که‌ شک‌ وجود دارد، شرح‌ ویرایش‌ با علامت‌ سئوال‌ ظاهر می‌شود.

 شرح‌ پدیدآوری‌ که‌ به‌ ویرایش‌ مربوط‌ می‌شود، به‌ عنوان‌ بخشی‌ از ناحیه‌ ویرایش‌ ذکر می‌شود. مانند:

 نسخه‌ الکترونیک‌

 ویرایش‌ 3/ تهیه‌ شده‌ توسط‌ آرش‌ کارمند

 

 تاریخ‌ فایل‌

 تاریخی‌ که‌ در منبع‌ ذکر شده‌ به‌ عنوان‌ تاریخ‌ فایل‌ در نظر گرفته‌ می‌شود. تاریخ‌ منبع‌ ممکن‌ است‌ در قسمت‌ اطلاعات‌ حقوق‌ مولف‌ یا با عناوینی‌ نظیر "روزآمدسازی‌، تاریخ‌، تجدید نظر و جز آن‌"  ذکر شده‌ باشد. اگر تاریخ‌ منبعی‌ با تاریخ‌ میلادی‌ مشخص‌ شده‌ باشد باید معادل‌ شمسی‌ آن‌ پس‌ از علامت‌ = ذکر شود. تاریخ‌ روزآمدسازی‌ منبع‌ نیز به‌ صورت‌ کامل‌ درج‌ می‌شود. مانند:

  2002م‌.= 1380

   2/5/1999

 

 ناحیه‌ نشر، توزیع‌ و جز آن‌

 این‌ ناحیه‌ شامل‌ اطلاعات‌ فیلدهای‌ محل‌ نشر، ناشر و تاریخ‌ نشر است‌. طبق‌ قاعده‌  ISBD(ER)  تمام‌ فایلهای‌ کامپیوتری‌ با دسترسی‌ از راه‌ دور باید به‌ عنوان‌ منابع‌ منشر شده‌ در نظر گرفته‌ شوند. اگر اطلاعات‌ وضعیت‌ نشر منبع‌ وجود داشته‌ باشد باید یک‌ شرح‌ رسمی‌ از آن‌، که‌ شامل‌ محل‌ نشر، ناشر و تاریخ‌ باشد در پیشینه‌ کتابشناختی‌ درج‌ شود. اگر چنین‌ اطلاعاتی‌ در دسترس‌ نباشد، باید اختصارات‌ مناسب‌  "s.l., s.n."  را طبق‌ قانون‌ انگلو امریکن‌ به‌ کار برد. مانند:

 مشهد: دانشگاه‌ فردوسی‌ مشهد، 1380.

 ] بی‌جا: بی‌نا [ ، 1379

 

 زمانیکه‌ یک‌ ادواری‌ را که‌ شماره‌ اول‌ نیست‌، فهرستنویسی‌ می‌کنیم‌، تاریخ‌ نشر حذف‌ می‌شود؛ اما یادداشتی‌ که‌ اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ آن‌ شماره‌ را داشته‌ باشد اضافه‌ می‌کنیم‌. مانند:

 ] بی‌جا [ : وزارت‌ جهاد کشاورزی‌

 

 اگر شماره‌ اول‌ نشریه‌ای‌ فهرست‌ می‌شود باید تاریخ‌ به‌ صورت‌ باز کار شود. مانند:

 تهران‌:  ] مرکز اطلاع‌رسانی‌ جهاد [ ، 1376-

 

 نشانی‌

 این‌ فیلد از فیلدهای‌ اختیاری‌ می‌باشد. اگر چه‌ توسط‌ هیچ‌ یک‌ از قواعد فهرستنویسی‌ این‌ مجوز صادر نشده‌، اما فیلد 270 برای‌  نشانی‌ پستی‌، اسم‌ شخص‌، نحوه‌ ارتباط‌، شماره‌ تلفن‌ یا اطلاعات‌ مهم‌ دیگر ایجاد شده‌ است‌. به‌ هر حال‌ در صورت‌ تمایل‌، فهرستنویسی‌ می‌تواند اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ نشانی‌ پستی‌ و نحوه‌ ارتباط‌ با ناشر یا پدیدآور را در اینجا قید کند. در زمان‌ استفاده‌ از مارک‌ بدلیل‌ وجود قسمتهای‌ دیگری‌ (نظیر فیلد 856) جهت‌ ارتباطات‌ الکترونیک‌، آدرسهای‌ الکترونیکی‌ در فیلد درج‌ نمی‌شوند؛ اما چون‌ در حال‌ حاضر از مارک‌ استفاده‌ نمی‌کنیم‌ و فیلد  نشانی‌ الکترونیکی‌ نیز تنها به‌ درج‌ اطلاعات‌ یو.آر.ال‌.ها اختصاص‌ دارد، می‌توان‌ نشانی‌ پست‌ الکترونیک‌ را نیز در این‌ فیلد وارد نمود. مانند:

 تهران‌ - خ‌. تابناک‌ - مرکز اطلاعات‌ و مدارک‌ علمی‌ کشاورزی‌ وزارت‌ جهاد کشاورزی‌ - تلفن‌ 16-2414413 - نمابر 24140004 - پست‌ الکترونیک‌  GD@jsis.neda.net.ir

 

 فروست‌

 نام‌ فروست‌، شماره‌ و شرح‌های‌ دیگر آن‌ به‌ همراه‌ هرگونه‌ شرح‌ مسئولیتی‌ که‌ به‌ آن‌ مربوط‌ باشد، در اینجا وارد می‌شود. مانند:

 مرکز اطلاع‌رسانی‌ جهاد؛ 12. سازماندهی‌؛   3

 

 ماهیت‌ و دامنه‌

 قاعده‌ 1 B 7.9 انگلوامریکن‌ می‌گوید در مورد ماهیت‌ یا دامنه‌ بایگانی‌ داده‌های‌ ماشین‌ خوان‌، یادداشتهایی‌ تهیه‌ کنید، مگر آن‌ که‌ این‌ مطلب‌ از بقیه‌ توصیف‌ آشکار باشد. این‌ یادداشت‌ اطلاعات‌ مختصری‌ در مورد ماهیت‌ و دامنه‌ فایل‌ ارائه‌ می‌کند و در صورتیکه‌ مطالب‌ آن‌ در مابقی‌ توصیف‌ یا به‌ عنوان‌ بخشی‌ از خلاصه‌ نیامده‌ باشد، بکار برده‌ می‌شود. مانند:

 رمان‌ به‌ صورت‌ فایل‌  PDF   

 خبرنامه‌ الکترونیکی‌ تمام‌ متن‌

 

 برای‌ نحوه‌ درج‌ عبارات‌ یا جمله‌بندی‌ این‌ یادداشت‌، دستورالعمل‌ خاصی‌ وجود ندارد. اگر بخواهید می‌توانید یک‌ کلیدواژه‌ کلی‌ به‌ کار ببرید (مانند: متن‌، برنامه‌ کامپیوتری‌، داده‌های‌ گرافیکی‌ و...) که‌ بهتر است‌ این‌ کلیدواژه‌ با شکلی‌ خاص‌ یا اصطلاحی‌ که‌ معرف‌ جنس‌ و ماهیت‌ آن‌ باشد به‌ کار رود و اطلاعاتی‌ خاصتر را در درون‌ پرانتز داشته‌ باشد. مثالهایی‌ که‌ در اینجا ملاحظه‌ می‌شود از "استانداردها و قالبهای‌ کتابشناختی‌ او.سی‌.ال‌.سی‌." گرفته‌ شده‌ است‌.

 516  Text (Law reports and digests)  

 516  Computer programs  

 516  Numeric (Summary statistics)  

 

 توصیف‌ ظاهری‌ (تصویر، صوت‌)

 بر اساس‌ پانویس‌ قاعده‌ 5/9 در  AACR2  برای‌ منابع‌ با دسترسی‌ از راه‌ دور، قسمت‌ توصیف‌ ظاهری‌ بکار برده‌ نمی‌شود چون‌ این‌ منابع‌ قالب‌ فیزیکی‌ ندارند که‌ نیاز به‌ توصیف‌ داشته‌ باشند. اما در ناحیه‌ یادداشتها اطلاعات‌ تصاویر و صوت‌ و... آنها ذکر می‌شود. اگر فایلی‌ دارای‌ تصویر، صوت‌، فیلم‌، نقشه‌ و غیره‌ باشد که‌  در قسمتهای‌ دیگر ذکر نشده‌ است‌، به‌ خصوص‌ اگر در استفاده‌ از اثر تاثیر گذار است‌، باید اطلاعات‌ آن‌ در این‌ فیلد ذکر شود. مانند:

 نمایش‌ گرافیکی‌ رنگی‌ همراه‌ با موسیقی‌ متن‌.

 صدای‌ استریو.

 12 دقیقه‌ فیلم‌ سیاه‌ و سفید 16 میلیمتری‌.

 

 فاصله‌ انتشار (ادواریها)

 در این‌ یادداشت‌ فاصله‌ انتشار ادواریها ذکر می‌شود. اگر اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ فاصله‌ انتشار یک‌ منبع‌ قابل‌ دستیابی‌ نبود، این‌ فیلد حذف‌ می‌شود. در صورتیکه‌ در مورد فاصله‌ انتشار یک‌ ادواری‌ شک‌ وجود داشته‌ باشد، بهتر است‌ در داخل‌ قلاب‌  [ ]  با یک‌ علامت‌ سئوال‌ ذکر شود. مانند:

 هفتگی‌

 فایل‌ به‌ صورت‌ پیاپی‌ روزآمد می‌شود

 ] ماهیانه‌؟ [

 

 ملزومات‌ سیستم‌

 این‌ یادداشت‌ از انواع‌ یادداشتهای‌ اختیاری‌ است‌. با نوعی‌ ساختار رسمی‌ به‌ کار می‌رود تا نوع‌ کامپیوتر، میزان‌ حافظه‌، برنامه‌های‌ اضافی‌ مورد نیاز و هر نوع‌ تجهیزات‌ خاصی‌ که‌ لازم‌ است‌ را بیان‌ کند. اگر لازم‌ باشد می‌تواند تکرار شود. برای‌ فایلهای‌ با دسترسی‌ از راه‌ دور، این‌ یادداشت‌ برنامه‌ خاص‌ و نوع‌ آن‌ و سخت‌افزار ویژه‌ جهت‌ کار با فایل‌ مورد نظر را مشخص‌ می‌کند.

 این‌ یادداشت‌ با عبارت‌ اجباری‌  "ملزومات‌ سیستم‌ ( System requirements )"  شروع‌ می‌شود. مانند:

 ملزومات‌ سیستم‌:  اینترنت‌ اکسپلورر   6

 ملزومات‌ سیستم‌:  وین‌ زیپ‌   8، اکروبات‌ ریدر (ای‌. بوکس‌)

 ملزومات‌ سیستم‌:   k 128 حافظه‌، پرینتر نصب‌ شده‌

 

 روش‌ دسترسی‌:

 بکارگیری‌ این‌ یادداشت‌ برای‌ اطلاعات‌ با دسترسی‌ از راه‌ دور اجباری‌ است‌. روش‌ یا روشهایی‌ را که‌ می‌توان‌ به‌ منبع‌ دست‌ یافت‌ در این‌ فیلد ذکر می‌شود. این‌ فیلد می‌تواند با عبارت‌  "روش‌ دسترسی‌  ( Mode of access )"  یا هر عبارت‌ مناسب‌ دیگر شروع‌ شود. مانند:

 روش‌ دسترسی‌: وب‌ جهانگستر از طریق‌ اینترنت‌

 روش‌ دسترسی‌: از طریق‌ پروتکل‌ انتقال‌ فایل‌  (FTP)

 روش‌ دسترسی‌: دسترسی‌ از راه‌ دور از طریق‌ گوفر

 

 البته‌ در یک‌ تجدید نظر  AACR2  پیشنهاد شده‌ که‌ نام‌ و  نشانی‌ میزبان‌ در این‌ یادداشت‌ ذکر شود. اما از همان‌ آغاز با این‌ پیشنهاد مخالفت‌ شد، زیرا در صورت‌ عوض‌ شدن‌ نام‌ و آدرسهای‌ میزبانها باید به‌ روزآمدسازی‌ مداوم‌ این‌ یادداشت‌ پرداخت‌.

 

 زبان‌/ خط‌:

 زبان‌ و خط‌ محتویات‌ فایل‌ را در اینجا ذکر کنید مگر اینکه‌ از مابقی‌ توصیف‌ نوع‌ آنها مشخص‌ شود.   مانند:

 متن‌ به‌ فارسی‌، انگلیسی‌ و عربی‌

 زبان‌ ترکی‌، خط‌ لاتینی‌

 

 منبع‌ عنوان‌ کامل‌:

 نظر به‌ اینکه‌، ممکن‌ است‌ عنوان‌ کامل‌ یک‌ منبع‌ اینترنتی‌ را از جاهای‌ مختلفی‌ استخراج‌ و مورد استفاده‌ قرار داد، ذکر منبعی‌ که‌ عنوان‌ از آن‌ اخذ می‌شود، اجباری‌ است‌. یادداشت‌ با هیچ‌ عبارت‌ رسمی‌ آغاز نمی‌شود. اما بهتر است‌ از یک‌ عبارت‌ هماهنگ‌ و دائمی‌ استفاده‌ شود. مانند:

 عنوان‌ از اولین‌ سطر فایل‌

 عنوان‌ از صفحه‌ خانگی‌

 عنوان‌ توسط‌ فهرستنویس‌ انتخاب‌ شده‌ است‌

 

 در مورد ادواریها این‌ اطلاعات‌ می‌تواند با یادداشتی‌ که‌ با این‌ عبارت‌

 "توصیف‌ بر اساس‌   Description based on: "  شروع‌ می‌شود ترکیب‌ شده‌ و بعد از آخرین‌ یادداشت‌ بیاید که‌ طبق‌ قاعده‌  12.7B23  در انتهای‌ پیشینه‌ کتابشناختی‌ به‌ کار می‌رود. مانند:

 توصیف‌ بر اساس‌: شماره‌13؛ عنوان‌ از انتهای‌ فایل‌

 

 مخاطب‌ خاص‌ اثر

 اگر منبع‌ در دست‌ فهرستنویسی‌ برای‌ طیف‌ خاصی‌ از افراد یا سنین‌ مشخصی‌ تهیه‌ شده‌ باشد و اطلاعات‌ آن‌ در منبع‌ ذکر شده‌ باشد در این‌ فیلد

 مخاطبین‌ اثر را مشخص‌ می‌کنیم‌.

 برای‌ سنین‌ 10-7.

 کارکنان‌ بیمارستانها و محققان‌ بهداشت‌

 کارشناسان‌ ارشد و بالاتر

 

 پایان‌نامه‌ها

 اگر منبع‌ در دست‌ فهرستنویسی‌ پایان‌نامه‌ است‌، جزئیات‌ آن‌ در اینجا وارد می‌شود. برای‌ یادداشت‌ پایان‌نامه‌ باید مقطع‌ تحصیلی‌، دانشگاه‌ و سال‌ انجام‌ آن‌ را ذکر کرد. مانند:

 پایان‌نامه‌ کارشناسی‌ ارشد، دانشگاه‌ علوم‌ پزشکی‌ ایران‌، 1380

 

 ارجاع‌ به‌ اثر (مورد استناد قرارگرفتن‌)

 اگر اثر، مورد استناد قرار گرفته‌ باشد یا در یکی‌ از منابع‌ ردیف‌ دوم‌ (مانند: نمایه‌نامه‌ها، چکیده‌نامه‌ها) نمایه‌ و درج‌ شده‌ باشد دراین‌ یادداشت‌ مشخصات‌ آن‌ منبع‌ را ذکر می‌کنیم‌. البته‌ این‌ یادداشت‌ بیشتر در مورد ادواریها که‌ در نمایه‌نامه‌ها، نمایه‌ می‌شوند بکار برده‌ می‌شود. چون‌ ممکن‌ است‌ استنادات‌ به‌ یک‌ منبع‌ زیاد باشد یا همه‌ استنادات‌ به‌ یک‌ منبع‌ قابل‌ بازیابی‌ نباشند، استناداتی‌ را که‌ به‌ نحوی‌ دارای‌ اهمیت‌ هستند یا ممکن‌ است‌ اطلاعات‌ افزونتری‌ در اختیار کاربر قرار دهند را ذکر می‌کنیم‌. مانند:

 مثال‌ 1 :  نمایه‌ شده‌ در نمایه‌نامه‌ علوم‌ اجتماعی‌

 مثال‌ 2:   نتایج‌ این‌ تحقیق‌ مبنایی‌ برای‌ طراحی‌ نرم‌افزار مدیریت‌ منابع‌اطلاعاتی‌ شده‌ است‌.

 مثال‌ 3:   در مقاله‌ "اپک‌" دائره‌المعارف‌ کتابداری‌ و اطلاع‌رسانی‌ (کتابخانه‌ ملی‌ایران‌) مورد استناد قرار گرفته‌ است‌.

 

 یادداشتهای‌ در مورد استناد از، یا اطلاعاتی‌ درباره‌، نشریه‌ای‌ بر مبنای‌ استفاده‌، مطالعه‌ یا تجزیه‌ و تحلیل‌ مواد در فیلد 581 وارد می‌شوند.

 

 شکلهای‌ دیگری‌ که‌ اطلاعات‌ در دسترس‌ است‌

 یک‌ منبع‌ اینترنتی‌ ممکن‌ است‌ به‌ شکلهای‌ دیگری‌ چون‌ شکل‌ چاپی‌، بر روی‌ دیسک‌ فشرده‌، ذخیره‌ شده‌ برروی‌ کامپیوتر به‌ صورت‌ غیرپیوسته‌   و جز آن‌ وجود داشته‌ باشد. یادداشتی‌ که‌ در اینجا می‌آید شکلهای‌ دیگری‌ را که‌ اطلاعات‌ در دسترس‌ است‌، نشان‌ می‌دهد.

 به‌ وسیله‌ این‌ یادداشت‌، کاربر می‌تواند به‌ شکلهای‌ دیگری‌ از منبع‌ که‌ ممکن‌ است‌ استفاده‌ از آنها برای‌ او آسان‌تر باشد دست‌ پیدا کند. مانند:

  نسخه‌ چاپی‌ نیز در دسترس‌ است‌.

  بر روی‌ دیسک‌ فشرده‌ نیز قابل‌ بازیابی‌ است‌.

  به‌ صورت‌ چاپی‌ با اطلاعات‌ اضافه‌تر نیز موجود است‌.

 

 خلاصه‌

 خلاصه‌ای‌ عینی‌ و کوتاه‌ از اهداف‌ و محتویات‌ اثر در این‌ یادداشت‌ ارائه‌ می‌شود. در صورتی‌ این‌ یادداشت‌ ارائه‌ می‌شود که‌ اطلاعات‌ آن‌ در فیلدهای‌ دیگر ذکر نشده‌ باشد. این‌ یادداشت‌ اگر رسمی‌ باشد، باید عبارت‌ ثابت‌ "خلاصه‌  Summary "   ذکر شود. مانند:

 خلاصه‌:  روزنامه‌ رنگی‌ اقتصادی‌، اجتماعی‌، سیاسی‌ و فرهنگی‌ صبح‌ ایران‌ که‌ نیازمندیهای‌ آن‌ به‌ صورت‌ ضمیمه‌ منتشر می‌شود.

 

 مندرجات‌

 در این‌ فیلد سیاهه‌ای‌ رسمی‌ یا غیررسمی‌ از مندرجات‌ فایل‌ ارائه‌ می‌شود. قسمتهای‌ مختلف‌ یک‌ سایت‌، که‌ در واسط‌ کاربر   آن‌ ذکر شده‌ است‌ یا اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ بخشها و زیربخشهای‌ یک‌ سایت‌ را در این‌ فیلد وارد می‌کنیم‌. در صورت‌ رسمی‌ بودن‌ یادداشت‌، باید عبارت‌ ثابت‌  "مندرجات‌: Contents: "   درج‌ شود. مانند:

 رسمی‌

  مندرجات‌:  درباره‌ ایرنا، دانشکده‌، گردشگری‌، نقشه‌ سایت‌، قلم‌ نگارش‌، آگهی‌ها و پیوندها.

 غیر رسمی‌

 فهرست‌ رایانه‌ای‌ کتابخانه‌، جستجو در پایگاههای‌ اطلاعات‌، ارتباط‌ با موتورهای‌ جستجو و کتابخانه‌های‌ دیگر.

 

 ارجاعات‌ کتابشناختی‌ نیز نوعی‌ از یادداشتهای‌ مندرجات‌ به‌ حساب‌ می‌آیند. مانند:

 کتابنامه‌: ص‌. 13-12.

 

 شماره‌های‌ استاندارد

 شماره‌های‌ مهم‌ اثر در این‌ یادداشت‌ وارد می‌شود. این‌ شماره‌ها  ISBN  برای‌ کتابها و  ISSN  برای‌ نشریات‌ و هرگونه‌ شماره‌ استاندارد دیگری‌ که‌ توافق‌ ملی‌ یا بین‌المللی‌ در مورد آنها وجود داشته‌ باشد را، شامل‌ می‌شود. شماره‌های‌ دیگر اثر را، که‌ لازم‌ به‌ ذکر باشد، در یادداشتی‌ جداگانه‌ وارد کنید. شماره‌های‌ استاندارد را طبق‌ توافق‌ بین‌المللی‌ می‌توان‌ با عبارت‌ مختصر شده‌ و با رعایت‌ فاصله‌گذاری‌ و علائم‌ توافق‌ شده‌ بکار برد. مانند:

 شابک‌  : 4-04-7143-964

 شابپ‌  :  7-12-7152-964

 شابم‌      2-71-4751-964

 

 موجودی‌

 در این‌ فیلد، اطلاعات‌ مربوط‌ به‌ موجودی‌ گنجانده‌ می‌شود. این‌ فیلد به‌ دوبخش‌ تقسیم‌ می‌شود.  الف‌)  موجودی‌ منبع‌ در اینترنت‌: زمانی‌ که‌ تعداد خاصی‌ از یک‌ مدرک‌ در منبع‌ اینترنتی‌ وجود داشته‌ باشد. مانند موجودی‌ یک‌ روزنامه‌ خاص‌ در آرشیو ارائه‌ شده‌ بر روی‌ اینترنت‌. مانند:

 موجودی‌ : از شماره‌ 1810 (خرداد 1380) به‌ بعد.

 

 ب‌)  موجودی‌ منبع‌ در کتابخانه‌: تعداد منابع‌ یا شماره‌های‌ خاص‌ یک‌ منبع‌ را که‌ در کتابخانه‌ موجود است‌ نشان‌ می‌دهد. مانند:

 موجودی‌:  فقط‌ جلدهای‌  2 تا 8 موجود است‌.

 

 محدودیتهای‌ استفاده‌

 در این‌ فیلد هر گونه‌ محدودیتی‌ که‌ در استفاده‌ از منبع‌ وجود داشته‌ باشد اعم‌ از محدودیتهای‌ قانونی‌، زمانی‌، مالی‌ یا نقصهای‌ فنی‌ که‌ موجب‌ درست‌ کار نکردن‌ منبع‌ می‌شود، ذکر می‌گردد. مانند:

 در هیچ‌ کشوری‌ غیر از ایران‌ به‌ هیچ‌ وجه‌ ذخیره‌ یا تکثیر نگردد.

 بایگانی‌ نشده‌؛ تنها آخرین‌ شماره‌ در دسترس‌ است‌.

 استفاده‌ برای‌ سنین‌ زیر 18 سال‌ ممنوع‌ است‌.

 تا 16 سپتامبر 2002 در دست‌ آماده‌سازی‌ است‌.

 فقط‌ برای‌ مقاطع‌ دکترا قابل‌ استفاده‌ است‌.

 

 موضوعات‌

 جهت‌ یکدست‌سازی‌ و مهار واژگانی‌ موضوعات‌ به‌ کار رفته‌ در پیشینه‌های‌ فهرستنویسی‌ از سرعنوانهای‌ موضوعی‌ استفاده‌ می‌شود. سرعنوانهای‌ موضوعی‌ کتابخانه‌ کنگره‌، کتابخانه‌ ملی‌ پزشکی‌ ( NLM ) و سیرز پرکاربردترین‌ سرعنوانها هستند. هر کتابخانه‌ بسته‌ به‌ نوع‌ و هدف‌ خود می‌تواند یکی‌ از آنها را برگزیند. همچنین‌ کتابخانه‌ها می‌توانند از سرعنوانهایی‌ که‌ برای‌ استفاده‌های‌ محلی‌ ایجاد و گسترش‌ یافته‌اند نیز استفاده‌ کنند. در مورد روش‌ موضوع‌دهی‌ به‌ منابع‌ اینترنتی‌ در "دستورالعملهایی‌ در باب‌ دسترسی‌ موضوعی‌ به‌ نرم‌افزارهای‌ ریزکامپیوتر"   توصیه‌ شده‌ کتابخانه‌ها، از نظر تعداد و نوع‌ سرعنوانهای‌ موضوعی‌ و رده‌بندی‌ مورد استفاده‌، با فایلهای‌ کامپیوتری‌ همانند دیگر مواد برخورد کنند.  (Olson, 1997, p. 23)

 بنابراین‌ در این‌ فیلد، موضوعات‌ بر اساس‌ سرعنوان‌ موضوعی‌ مورد استفاده‌ کتابخانه‌ به‌ منابع‌ اختصاص‌ می‌یابند. قواعد موضوع‌دهی‌ به‌ این‌ منابع‌ نیز از همان‌ قواعد مورد استفاده‌ در موضوع‌دهی‌ به‌ سایر منابع‌ کتابخانه‌ پیروی‌ می‌کند.

 

 شماره‌رده‌

 در مورد اختصاص‌ شماره‌ رده‌بندی‌ به‌ منابع‌ فهرستنویسی‌ شده‌ اینترنت‌ نظرات‌ متفاوت‌ است‌. گروهی‌ معتقدند چون‌ منبع‌ نمود یا وجود فیزیکی‌ ندارد و ما چیزی‌ نداریم‌ که‌ در قفسه‌ قرار داده‌ و از طریق‌ شماره‌رده‌  آن‌ را بازیابی‌ کنیم‌، بنابراین‌ لزومی‌ ندارد شماره‌رده‌  به‌ منبع‌ اختصاص‌ دهیم‌. گروه‌ دیگر عقیده‌ای‌ عکس‌ دارند و معتقدند برای‌ آنان‌ که‌ از طریق‌ شماره‌رده‌  به‌ جستجوی‌ اطلاعات‌ می‌پردازند باید راههای‌ دسترسی‌ به‌ اطلاعات‌ را هموار کرد. به‌ نظر آنان‌ با جستجو از طریق‌ شماره‌رده‌  می‌توان‌ تمام‌ منابع‌ هم‌ موضوع‌ را که‌ کاملاً متمایز هستند، در کنار هم‌ بازیابی‌ کرد؛ زیرا شماره‌رده‌ یکی‌ از عناصر کتابشناختی‌ متمایز به‌ شمار می‌آید.

 به‌ هر تقدیر کتابخانه‌ها می‌توانند بر اساس‌ نظام‌ رده‌بندی‌ که‌ برای‌ سایر مواد کتابخانه‌ به‌ کار می‌برند، منابع‌ اینترنتی‌ را نیز رده‌بندی‌ نمایند. اما به‌ ذکر شماره‌های‌ بسیار تفصیلی‌ یا اطلاعات‌ محلی‌ که‌ نشانگر موجودی‌ و وضعیت‌ کتابخانه‌ است‌، نیازی‌ نیست‌.

 

 نشانی‌ اینترنتی‌ ) یو.آر.ال‌. )

 این‌ فیلد کلیه‌ اطلاعات‌ لازم‌ جهت‌ تشخیص‌ موقعیت‌ یک‌ منبع‌ الکترونیک‌ اینترنت‌ یا جایی‌ که‌ بتوان‌ از طریق‌ آن‌ به‌ منبع‌ دست‌ یافت‌ را در بر دارد. در حقیقت‌ این‌ فیلد مجرای‌ ارتباطی‌ پیشینه‌ کتابشناختی‌ با اصل‌ اثر به‌ حساب‌ می‌آید.

 اطلاعاتی‌ نظیر  نشانی‌ منبع‌ در اینترنت‌،  نشانی‌ پست‌ الکترونیک‌، دسترسی‌ از طریق‌  Telnet ,FTP ، شماره‌های‌ تماس‌ جهت‌ ارتباط‌ از طریق‌ شماره‌گیری‌، سرعت‌ انتقال‌ اطلاعات‌، رمز و... نمونه‌ای‌ از اطلاعات‌ فراوان‌ و مفیدی‌ است‌ که‌ توسط‌ این‌ فیلد ارائه‌ می‌شود. این‌ فیلد تکرارپذیر بوده‌ و برای‌ درج‌ اطلاعات‌ متفاوت‌، در صورت‌ نیاز، می‌تواند تکرار شود.

 


 نمونه‌ سایتهای‌ فهرستنویسی‌ شده‌ با استفاده‌ از دستنامه‌ و کاربرگه‌ فهرستنویسی‌ منابع‌ اینترنتی‌

 بر اساس‌ معیارهای‌ ارائه‌ شده‌ در قسمتهای‌ روش‌ گردآوری‌ اطلاعات‌ و جامعه‌ پژوهش‌ سایتهایی‌ به‌ عنوان‌ نمونه‌ انتخاب‌ و با استفاده‌ از دستنامه‌ و کاربرگه‌ ورود اطلاعات‌ فهرستنویسی‌ شده‌اند.

نمونه‌ 1. روزنامه‌

 


 100

 پدیدآور (شخص‌)

 

 110

 پدیدآور (تنالگان‌)

 

 245

 عنوان‌

 روزنامه‌ ایران‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [

 245

 عنوان‌ فرعی‌

 

 245

 عنوان‌ برابر

 

 245

 عنوان‌ دیگر

 

 256

 مشخصات‌ فایل‌

 روزنامه‌ الکترونیکی‌

 250

 ویرایش‌

 

 250

 تاریخ‌ فایل‌

 2001 م‌.= 1380

 260

 محل‌ نشر

 تهران‌

 260

 ناشر

 سازمان‌ خبرگزاری‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌

 260

 سال‌ نشر

 1375-

 270

 نشانی‌

 تهران‌ - خیابان‌ خرمشهر - شماره‌ 212 - ص‌. پ‌. 5388-15875. تلفن‌:

 1-8761720 - نمابر: 8761254 - پست‌ الکترونیک‌: iran-newspaper@iran-newspaper.com

 440

 فروست‌

 

 51

 ماهیت‌ و دامنه‌

 

 فایل‌ متنی‌ و تصویری‌ رنگی‌ قابل‌ دسترس‌ به‌ صورت‌ فرامتن‌

 500

 توصیف‌ ظاهری‌ (تصویر، صوت‌)

 تصاویر رنگی‌

 310

 فاصله‌ انتشار (ادواریها)

 روزانه‌

 538

 ملزومات‌ سیستم‌

 باید قلم‌ فارسی‌ را نصب‌ و تنظیمات‌ خاصی‌ را بر روی‌ کامپیوتر انجام‌ داد. 538 روش‌ دسترسی‌ دسترسی‌ از طریق‌ وب‌ جهان‌گستر

 546 زبان‌/ خط‌ فارسی‌

 

 

 500 منبع‌ عنوان‌ کامل‌ عنوان‌ از برچسب‌  HTML  صفحه‌ خانگی‌

 

 

 521 مخاطب‌ خاص‌ اثر

 

 

 502 پایان‌نامه‌ها

 

 

 510 ارجاع‌ به‌ اثر (مورد استناد قرارگرفتن‌)

 

 

 530 شکلهای‌ دیگری‌ که‌ اطلاعات‌ در دسترس‌ است‌ به‌ صورت‌ چاپی‌ نیز در دسترس‌ است‌.

 

 

 520 خلاصه‌ روزنامه‌ رنگی‌ اقتصادی‌، اجتماعی‌، سیاسی‌ و فرهنگی‌ صبح‌ ایران‌ که‌ نیازمندیهای‌ آن‌ به‌ صورت‌ ضمیمه‌ منتشر می‌شود.

 

 

 50 مندرجات‌

 

 

 500 شماره‌های‌ استاندارد

 

 

 506 موجودی‌ از شماره‌ 1810 (خرداد 1380) به‌ بعد موجود است‌. 506 محدودیتهای‌ استفاده‌

 

 

 600 موضوعات‌ ایران‌ - مسائل‌ سیاسی‌ - ادواریها

 

 

 050 شماره‌رده‌

 

 

 856 نشانی‌ اینترنتی‌ http://www.iraninstitute.com/iran/

 

 

 

 نمونه‌ 2. متن‌ کامل‌ یک‌ کتاب‌

 

 100

 پدیدآور (شخص‌)

 شمس‌ الدین‌ محمد حافظ‌ شیرازی‌

 110

 پدیدآور (تنالگان‌)

 

 245

 عنوان‌

 دیوان‌ اشعار  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [

 245

 عنوان‌ فرعی‌

 

 245

 عنوان‌ برابر

 

 245

 عنوان‌ دیگر

 دیوان‌ حافظ‌

 256

 مشخصات‌ فایل‌

 

 250

 ویرایش‌

 

 250

 تاریخ‌ فایل‌

 2000

 260

 محل‌ نشر

 تهران‌

 260

 ناشر

 مهرارقام‌ رایانه‌

 260

 سال‌ نشر

 2000م‌.= 1379

 270

 نشانی‌

 

 440

 فروست‌

 

 51

 ماهیت‌ و دامنه‌

 

 

 500

 توصیف‌ ظاهری‌ (تصویر، صوت‌)

 

 310

 فاصله‌ انتشار (ادواریها)

 

 538

 ملزومات‌ سیستم‌

 

 538

 روش‌ دسترسی‌

 دسترسی‌ از طریق‌ وب‌ جهان‌گستر

 546

 زبان‌/ خط‌

 فارسی‌

 500

 منبع‌ عنوان‌ کامل‌

 صفحه‌ خانگی‌ درج‌ (وب‌ سایت‌ ادبیات‌ کلاسیک‌ فارسی‌)

 521

 مخاطب‌ خاص‌ اثر

 

 502

 پایان‌نامه‌ها

 

 510

 ارجاع‌ به‌ اثر (مورد استناد قرارگرفتن‌)

 

 530

 شکلهای‌ دیگری‌ که‌ اطلاعات‌ در دسترس‌ است‌

 به‌ صورت‌ چاپی‌ نیز در دسترس‌ است‌.

 520

 خلاصه‌

 مجموعه‌ کامل‌ غزلیات‌، قصاید، مثنویات‌، قطعات‌، و رباعیات‌ حافظ‌

 50

 مندرجات‌

 

 500

 شماره‌های‌ استاندارد

 

 506

 موجودی‌

 

 506

 محدودیتهای‌ استفاده‌

 

 600

 موضوعات‌

 شعر فارسی‌ - قرن‌ 7 ق‌.

 050

 شماره‌رده‌

 PIR

 856

 نشانی‌ اینترنتی‌

 http://www.mehrargam.com/ dorjonline/hafez/

 

 


 نمونه‌ 3. سایت‌ کتابخانه‌

 

 100

 پدیدآور (شخص‌)

 

 110

 پدیدآور (تنالگان‌)

 کتابخانه‌ ملی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌

 245

 عنوان‌

 کتابخانه‌ ملی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌   ] فایل‌ کامپیوتری‌ [

 245

 عنوان‌ فرعی‌

 

 245

 عنوان‌ برابر

 

 245

 عنوان‌ دیگر

 

 256

 مشخصات‌ فایل‌

 پایگاه‌ داده‌های‌ کتابشناختی‌ کامپیوتری‌

 250

 ویرایش‌

 ویرایش‌ جدید

 250

 تاریخ‌ فایل‌

 1380

 260

 محل‌ نشر

 تهران‌

 260

 ناشر

 کتابخانه‌ ملی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌

 260

 سال‌ نشر

 1380

 270

 نشانی‌

 

 440

 فروست‌

 

 51

 ماهیت‌ و دامنه‌

 

 

 500

 توصیف‌ ظاهری‌ (تصویر، صوت‌)

 

 310

 فاصله‌ انتشار (ادواریها)

 

 538

 ملزومات‌ سیستم‌

 باید قلم‌ فارسی‌ را نصب‌ کرد.

 538

 روش‌ دسترسی‌

 دسترسی‌ از طریق‌ وب‌ جهان‌گستر

 546

 زبان‌/ خط‌

 فارسی‌ و انگلیسی‌

 500

 منبع‌ عنوان‌ کامل‌

 عنوان‌ از صفحه‌ اول‌ سایت‌ وب‌ فارسی‌

 521

 مخاطب‌ خاص‌ اثر

 

 502

 پایان‌نامه‌ها

 

 510

 ارجاع‌ به‌ اثر (مورد استناد قرارگرفتن‌)

 کتابخانه‌ مرکزی‌ دانشگاه‌ فردوسی‌، مرکز برنامه‌ ریزی‌ و آموزش‌ نیروی‌ انسانی‌ ( www.culture-education.org/links.htm )

 530

 شکلهای‌ دیگری‌ که‌ اطلاعات‌ در دسترس‌ است‌

 

 520

 خلاصه‌

 صفحه‌ خانگی‌ کتابخانه‌ ملی‌ ایران‌ که‌ ضمن‌ معرفی‌ کتابخانه‌ ملی‌ و تشریح‌ فعالیتهای‌ آن‌ امکان‌ دسترسی‌ پیوسته‌ به‌ پایگاههای‌ کتابشناختی‌ منابع‌ و جستجوی‌ اطلاعات‌ در آنها را فراهم‌ می‌سازد.

 50

 مندرجات‌

 اطلاعات‌ کلی‌، خدمات‌، فعالیتها، مجموعه‌   و دستیابی‌ پیوسته‌ و...

 500

 شماره‌های‌ استاندارد

 

 506

 موجودی‌

 

 506

 محدودیتهای‌ استفاده‌

 

 600

 موضوعات‌

 کتابخانه‌ ملی‌ جمهوری‌ اسلامی‌ ایران‌

 050

 شماره‌رده‌

 

 856

 نشانی‌ اینترنتی‌

 http://www.nli.ir

 

نمونه‌ 4. مجله‌

 

 100

 پدیدآور (شخص‌)

 

 110

 پدیدآور (تنالگان‌)

 

 245

 عنوان‌

 مجله‌ کتاب‌ ماه‌  ] فایل‌ کامپیوتری‌ [

 245

 عنوان‌ فرعی‌

 

 245

 عنوان‌ برابر

 

 245

 عنوان‌ دیگر

 

 256

 مشخصات‌ فایل‌

 مجله‌ الکترونیکی‌

 250

 ویرایش‌

 

 250

 تاریخ‌ فایل‌