فهرستنويسی منابع اينترنتی

روز یکشنبه 16 بهمن ماه 1390، این وبلاگ هشت ساله می‌شود. و همزمان با 8 سالگی وبلاگ، جشنواره وبلاگ‌های کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران به همت انجمن کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران و اتحادیه انجمنهای کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران (ادکا) برگزار می‌شود. اولش که ایده برگزاری این جشنواره را با امیررضا خان اصنافی پختیم، می خواستیم که وضعیت وبلاگ نویسی در کتابداری و اطلاع‌رسانی را روی تریبون بیاوریم. بعد هم به جشنواره و مسابقه و بخش آثار رسیدیم. بعد هم که قرار شد مناسبتی را برای روز برگزاری آن انتخاب کنیم که به روز درج اولین پست وبلاگی در زمینه کتابداری و اطلاع رسانی به زبان فارسی یعنی 16 بهمن 1381 رسیدیم و قرعه فال به نام این وبلاگ زده شد. روزی که این وبلاگ را شروع کردم، صرفا می خواستم کاری تفننی کرده باشم و برخی از یافته های پایان نامه کارشناسی ارشدم، که به نظر خودم خیلی عالی و ناب بود را، به اطلاع دیگران برسانم. ضمنا داشتم آزمایش و خطا می کردم که ببینم وبلاگ یعنی چه. و از بخت یار این وبلاگ ماند و با هر زحمتی بود زنده نگهش داشتم تا امروز. امید که همچنان زنده بماند.

پس، هر دوستی که دوست دارد در جشن تولد این وبلاگ شرکت کند، روز یکشنبه 90/11/16 از ساعت 15 به سالن همایش‌‌های کتابخانه ملی ایران مراجعه کند.

***

این هم پوستر جشنواره

تا حالا چندین بار این کاربرگه را در جاهای مختلف گذاشته‌ام، اما متاسفانه دائم از بین می‌رود. امیدوارم این یکی باقی بماند.

کاربرگه فهرستنویسی منابع اینترنتی

قرار است جشنواره "وبلاگهای کتابداری و اطلاع رسانی" در روز 16 بهمن ماه 1390 یعنی روز تولد این وبلاگ و اولین وبلاگ حوزه کتابداری و اطلاع رسانی برگزار شود.

فراخوان و بقیه ماجرا را در سایت جشنواره وبلاگ ببینید.

پوستر جشنواره

اخیرا کتاب زیر منتشر شده و در صفحه 36 آن هم یادی از وبلاگ "فهرستنویسی منابع اینترنتی" به عنوان اولین وبلاگ حوزه کتابداری شده است. انتشار این کتاب را به نویسندگان ارجمند آن تبریک می گویم:

کاربرگه فهرستنویسی منابع اینترنتی

دستنامه فهرستنویسی منابع اینترنتی

خوشبختانه، پایان‌نامه دکترای بنده هم در راستای موضوع و محتوای این وبلاگ بوده و اکنون می‌توانم چکیده آن را در اینجا منتشر کنم.

عنوان پایان‌نامه

امکان‌سنجی به‌کارگیری الگوی ملزومات کارکردی پیشینه‌های کتابشناختی (اف.آر.بی.آر.) ایفلا در  پیشینه‌های کتابشناختی فارسی

 چکیده:

الگوی "ملزومات کارکردی پیشینه‌های کتابشناختی (اف.آر.بی.آر.)" یک الگوی مفهومی رابطه-موجودیت است که توسط ایفلا، با هدف تعیین حداقل کارکردهای فهرست بر اساس نیازهای مخاطبین ایجاد شده است. این الگو از چهار جزء اصلی که عبارتند از: موجودیت‌‎ها، ویژگی‌ها، روابط و فعالیت‌های کاربران تشکیل شده است. در این پژوهش، امکان‌سنجی پیاده‌سازی این الگو در محیط کتابخانه‌ها و فهرست‌های رایانه‌ای ایران مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی پژوهش این بوده که ضمن بررسی وضعیت موجود پیشینه‌های کتابشناختی فارسی از نظر هم‌خوانی با اف.آر.بی.آر.، رویکردها و راهکارهای ممکن برای پیاده‌سازی بهینه الگو در پیشینه‌‌های بومی ایران را بررسی نماید. جامعه پژوهش حاضر را 3502 پیشینه موجود در کتابشناسی ملی ایران برای دو اثر "شاهنامه" و "نهج‌البلاغه" تشکیل داده است. از بین جامعه پژوهش بالا 365 پیشینه به روش نمونه‌گیری تصادفی منظم انتخاب شده و مورد بررسی قرار گرفته است. انواع منابع مورد بررسی عبارت بودند از: کتاب‌ها، منابع دیداری و شنیداری، منابع جغرافیایی، پایان‌نامه‌ها، کتاب‌های چاپ سنگی، نسخه‌های خطی و پیایندها. روش پژوهش مورد استفاده، روش پیمایشی بوده و اطلاعات لازم از طریق دو سیاهه وارسی برای شاهنامه و نهج‌البلاغه گردآوری شده است. همچنین به منظور تعیین ویژگی‌های الگوی مناسب برای اف.آر.بی.آر.سازی در کشور، تعداد 18 طرحِ پیاده‌سازی اف.آر.بی.آر. در دنیا مورد بررسی و تحلیل قرار گرفته است. نتایج حاصله نشان می‌دهد که برخی از ملزومات ذکر شده در الگوی اِف.آر.بی.آر. در پیشینه‌های کتابشناختی فارسی موجود است و در برخی زمینه‌ها، به دلایلی مانند عدم رعایت صحیح اصول فهرستنویسی، قواعد فهرستنویسی مورد استفاده (آنگلوامریکن)، ساختار نرم‌افزارهای کتابخانه‌ای مورد استفاده و عدم توجه به روابط و خانواده کتابشناختی در فهرست‌ها، کاستی‌هایی وجود دارد. نتایج پژوهش نشان می­دهد که روش مناسب برای پیاده‌سازی الگوی اِف.آر.بی.آر. در ایران، روش تطبیقی است. به این معنا که پیشینه‌های موجود حفظ و ضمن تطبیق با الگوی اِف.آر.بی.آر. نسبت به رفع کاستی‌های احتمالی اقدام ‌شود. در بخش دیگری از پژوهش، 16 چالش مهم برای پیاده‌سازی الگو، و در بخش ویژگی‌های الگو نیز، 8 ویژگی الگوی مناسب برای پیاده‌سازی اف.آر.بی.آر. در ایران شناسایی و معرفی شد.

اطلاعات کاملتر این پایان نامه:

حاجی‌زین‌العابدینی، محسن (1389" . (امکان‌سنجی به‌کارگیری الگوی ملزومات کارکردی پیشینه‌های کتابشناختی (اف.آر.بی.آر.) ایفلا در پیشینه‌های کتابشناختی فارسی". پایان‌نامه دکترا. استادان راهنما: دکتر عبدالحسین فرج‌پهلو، دکتر مرتضی کوکبی؛ استاد مشاور: دکتر رحمت‌الله فتاحی. دانشگاه شهید چمران اهواز، دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی. (تاریخ دفاع 28/7/89).

^{یک نسخه از پایان نامه کارشناسی ارشد بنده در کتابخانه ملی ایران موجود است و نمایه سازی شده که مشخصات آن به شرح زیر است و از طریق جستجو در فهرست این کتابخانه قابل بازیابی است:}

امروز داشتم پایان نامه کارشناسی ارشد خانم مریم پاکدامن نائینی با عنوان "ارزیابی و رتبه‌بندی وبلاگ‌های حوزه کتابداری واطلاع‌رسانی ایران" را که به صورت تمام متن بر روی سایت شخصی خود و همسر محترمشان قرار داده اند مرور می کردم. در یکی از صفحات پایان نامه ایشان (چون پایان نامه صفحه شمار ندارد. اما در فایل پی.دی.اف. صفحه 31 است) ذکر شده که وبلاگ "فهرستنویسی منابع اینترنتی" اولین وبلاگ کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران است.

حتما اطلاع دارید که قوانین فهرستنویسی انگلو امریکن که سالها با آن کار کرده و از آن استفاده کرده ایم دیگر در امور فهرستنویسی و سازماندهی مورد استفاده قرار نخواهد گرفت و به جای آن از قواعد آر. دی. ای. باید استفاده کنیم.

آر.دی.اِی. یا استاندارد توصیف و دسترسی به منابع،"Resource Description & Access (RDA)" استاندارد نوینی است که به منظور توصیف و دسترسی به انواع منابع دیجیتالی طراحی شده است. آر.دی.اِی. با یک سری از دستورالعمل­ها و رهنمودهای جدید در مقوله فهرستنویسی در ژوئن سال2010 جایگزین قواعد فهرست­نویسی انگلوامریکن ویرایش­دوم شد. آر.دی.اِی توصیف و دسترسی به منابع چاپی و دیجیتالی را بر اساس الگوی مفهومی، اف.آر.بی.آر.(ملزومات کارکردی پیشینه­های کتابشناختی) امکان­پذیر می­سازد و با این پایه قوی، نه تنها بر قوانین فهرست­نویسی تاثیر خواهد گذاشت، بلکه در طراحی فهرست­های پیوسته آتی نیز موثر خواهد بود.

در ادامه نمونه ای از یک سایت فهرستنویسی شده با استفاده از آر. دی. ای. آورده می شود. البته نمونه های بیشتر را هم در نشانی زیر می توانید ببینید.

http://www.rda-jsc.org/docs/6JSC_RDA_Complete_Examples_ALA_Rep_addendum.pdf