فهرستنویسی منابع اینترنتی

^{یک نسخه از پایان نامه کارشناسی ارشد بنده در کتابخانه ملی ایران موجود است و نمایه سازی شده که مشخصات آن به شرح زیر است و از طریق جستجو در فهرست این کتابخانه قابل بازیابی است:}

امروز داشتم پایان نامه کارشناسی ارشد خانم مریم پاکدامن نائینی با عنوان "ارزیابی و رتبه‌بندی وبلاگ‌های حوزه کتابداری واطلاع‌رسانی ایران" را که به صورت تمام متن بر روی سایت شخصی خود و همسر محترمشان قرار داده اند مرور می کردم. در یکی از صفحات پایان نامه ایشان (چون پایان نامه صفحه شمار ندارد. اما در فایل پی.دی.اف. صفحه 31 است) ذکر شده که وبلاگ "فهرستنویسی منابع اینترنتی" اولین وبلاگ کتابداری و اطلاع‌رسانی ایران است.

حتما اطلاع دارید که قوانین فهرستنویسی انگلو امریکن که سالها با آن کار کرده و از آن استفاده کرده ایم دیگر در امور فهرستنویسی و سازماندهی مورد استفاده قرار نخواهد گرفت و به جای آن از قواعد آر. دی. ای. باید استفاده کنیم.

آر.دی.اِی. یا استاندارد توصیف و دسترسی به منابع،"Resource Description & Access (RDA)" استاندارد نوینی است که به منظور توصیف و دسترسی به انواع منابع دیجیتالی طراحی شده است. آر.دی.اِی. با یک سری از دستورالعمل­ها و رهنمودهای جدید در مقوله فهرستنویسی در ژوئن سال2010 جایگزین قواعد فهرست­نویسی انگلوامریکن ویرایش­دوم شد. آر.دی.اِی توصیف و دسترسی به منابع چاپی و دیجیتالی را بر اساس الگوی مفهومی، اف.آر.بی.آر.(ملزومات کارکردی پیشینه­های کتابشناختی) امکان­پذیر می­سازد و با این پایه قوی، نه تنها بر قوانین فهرست­نویسی تاثیر خواهد گذاشت، بلکه در طراحی فهرست­های پیوسته آتی نیز موثر خواهد بود.

در ادامه نمونه ای از یک سایت فهرستنویسی شده با استفاده از آر. دی. ای. آورده می شود. البته نمونه های بیشتر را هم در نشانی زیر می توانید ببینید.

http://www.rda-jsc.org/docs/6JSC_RDA_Complete_Examples_ALA_Rep_addendum.pdf

روز 21 اردیبهشت، در غرفه دیدار نمایشگاه کتاب تهران، نشستی برای نقد کتابی در حوزه فهرستنویسی منابع اینترنتی برگزار شد که من هم در آن نشست حضور داشتم. گزارش کامل را در ادامه و بر روی سایت خبرگزاری کتاب ایران می توانید ببینید:

*****

http://ibna.ir/vdccsmqe.2bqox8laa2.html

به گزارش خبرگزاری کتاب ایران(ایبنا)، به نقل از ستاد خبری سرای اهل قلم، دکتر زهیر حیاتی، مترجم کتاب«فهرست‌نویسی و سازماندهی منابع دیجیتالی» در نشست بررسی این کتاب که با حضور دکتر محسن حاجی زین‌العابدینی، دکتر مهدی طاهری و دکتر مهدی علی پورحافظی بر پا شد، گفت: نباید قواعد فهرست‌نویسی منابع دیجیتال را بدون تجربه و آزمون مطرح و در کلاس‌های درس رشته کتابداری ارایه کنیم.

وی با اذعان بر این‌که نمی‌توان تجربه‌های فهرست‌نویسی سنتی را در محیط دیجیتال آورد ومنبعی کامل و کارآمد در حوزه سازماندهی منابع دیجیتالی نداریم، افزود: هدف من از این ترجمه، مطرح کردن محتوای جسته و گریخته و پراکنده این موضوع در یک‌جا بوده است.

همچنین در این نشست، سید مهدی طاهری، استاد کتابداری و اطلاع‌رسانی خاطرنشان کرد: دلیل اصلی وارد شدن بحث سازماندهی منابع الکترونیکی، گسترش حجم آن‌هاست. نهضت نرم‌افزاری تولید ابزارهای کاوش و جنبش در تولیدکنندگان سازماندهی منابع دانش در این حوزه موثر بوده است.

وی افزود: سابقه پرداختن به بحث فهرست‌نویسی الکترونیکی در کشور ما به ترجمه کتاب«فهرست‌نویسی منابع کامپیوتری» توسط دکتر جعفر مهراد، پایان‌نامه دکتر محسن حاجی زین‌العابدینی و کتاب دکتر مرتضی کوکبی بازمی گردد و ازجمله کتابخانه‌هایی که فهرست‌نویسی منابع الکترونیکی را آغاز کرده‌اند، می توان به کتابخانه«اهل‌البیت»،«آستان قدس رضوی» و موسسه«تبیان» اشاره کرد.

طاهری گفت: در فهرست‌نویسی منابع دیجیتالی با اشیاء محتوایی و دیدگاه شیءگرا مواجهیم و سطح توصیف نیز بسیار وسیع‌تر است.

وی خاطرنشان کرد: وقتی نهضت نخست فهرست‌نویسی منابع دیجیتالی آغاز شد، گروهی تصور کردند، شبکه اینترنت جای کتابدار را خواهد گرفت؛ درحالی که اکنون این مقوله، ابزار و یکی از فعالیت‌های کلیدی کتابداران است.

طاهری در ادامه به نقاط قوت و ضعف این اثر پرداخت و افزود: در این اثر به نکات کاربردی و کلیدی در سازماندهی و معرفی سایر استانداردها پرداخته می شود و مشکلات دیدگاهی را درباره سازماندهی مدیریت دانش رفع می کند. 

استاد کتابداری و اطلاع‌رسانی در عین حال عنوان کرد: این کتاب روزآمد نیست و از ضعف نظری برخوردار است. نداشتن نمایه و دیدگاه توصیفی از دیگر نقاط ضعف این اثر است.

همچنین در این نشست، دکتر محسن حاجی زین ‌العابدینی گفت: نخستین وبلاگ کتابداری که بهمن ماه 1381 آغاز به کار کرد و ثبت رسمی شد، درباره فهرست‌نویسی و سازماندهی منابع دیجیتال بوده است.

وی خاطرنشان کرد: بسیاری از کتابخانه‌های ما هنوز با استانداردهای فهرست‌نویسی منابع دیجیتال آشنا نیستند. ضمن این‌که منابع دیجیتالی به صورت فله‌ای در کتابخانه‌های ما موجودند و به صورت سنتی فهرست‌نویسی می‌شوند.

دکتر حاجی زین‌العابدینی پرداختن این اثر به سازماندهی دانش و تمام فرایندهای سازماندهی و کم‌بودن اشکالات حروف‌چینی را از امتیازهای این کتاب عنوان کرد و گفت: عنوان سرفصل‌های کتاب گیرا نیست و با خواننده ارتباط منطقی برقرار نمی کند.

نشست نقد و بررسی «فهرست ‌نویسی و سازماندهی منابع دیجیتالی» سه شنبه 21 اردیبهشت از ساعت 16 تا 18 در غرفه دیدار سرای اهل قلم واقع در شبستان نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران برگزار شد.

http://ilisa-khorasan.ir/images/stories/internet-small.jpg

اطلاعات بیشتر در مورد کارگاه و اسلایدهای مشابه:

http://www.ilisa.ir/NewsDes.jsp?NewsID=noax-ozcz-ilqv

بعضی وقتها آنقدر درگیر مسائل پیچیده می شویم که مسائل ساده و اولیه را فراموش می‌کنیم، در حالی که این مسائل واقعا ریشه تمامی کارها و تصمیمات بعدی ما هستند. یک مقاله خیلی ساده در سایت کتابک دیدم که هم مرتبط با موضوعی کلی این وبلاگ است و هم به ما یادآوری می کند که از کجا به کجا رسیده ایم. اصل مطلب را در ادامه یا در نشانی زیر ببینید:

http://www.ketabak.org/tarvij/node/654

فهرستنویسی Cataloging
مجموعه اطلاعاتی که از یک کتاب یا ماده کتابخانه‌ ای با بهره‌ گیری از قواعد و قوانین استاندارد، در کارت برگه‌ ی فهرست نویسی (به استثنای شماره و نشانه رده بندی) نوشته می‌ شود، فهرست ‌نویسی گفته می ‌شود.
فهرستنویسی منابع بر پایه ‌ی قواعد بین‌ المللی انگلو امریکن (Anglo- American) و نقطه گذاری ‌ها بر پایه‌ ی استاندارد بین‌المللی کتابنامه‌ نویسی (ISBD) است.
در ادامه به نکاتی درباره ‌ی فهرست نویسی منابع کتابی و غیر کتابی اشاره می‌ شود....

روز چهارشنبه 11/6/88 کارگاه آموزشی فهرستنویسی منابع اینترنتی به همت کتابخانه مرکزی دانشگاه اصفهان برای کتابداران دانشکده های مختلف این دانشگاه در محل دانشکده فنی برگزار شد. با آنکه ماه رمضان بود و مشکلاتی، طبق معمول، در زمینه ویدئو پروجکتور و... داشتیم، ولی کارگاه خوبی بود. اسلایدها از طریق وب سایت انجمن کتابداری و اطلاع رسانی ایران قابل دسترس است.

اطلاعاتی در مورد کارگاه:

http://ilisa.ir/NewsDes.jsp?NewsID=noax-ozcz-ilqv

اسلایدهای کارگاه:

http://ilisa.ir/Files/Docs/CIR_Esfehan_880611.ppt

کاربرگه فهرستنویسی منابع اینترنتی را در ادامه مطلب ببینید

چون در کارگاه اصفهان امکان دسترسی به دستنامه بر روی صفحه خانگی نبود، کل دستنامه در ادامه مطلب آمده است.

علی رغم اینکه همه فکر می کنند موضوع فهرستنویسی منابع اینترنتی موضوعی فراموش شده است اما همچنان منابعی ناب در این زمینه تولید می شود. لطفا این مطلب 400 صفحه ای را در خصوص قواعد و ابزارهای فهرستنویسی منابع اینترنتی ببینید.